Open Mind-beurzen voor onderzoek buiten de gebaande paden

8 november 2018

Vijf gewaagde onderzoeksvoorstellen ontvangen van NWO een Open Mind-financiering van 50.000 euro. De subsidies zijn toegekend tijdens Teknowlogy, het innovatiecongres van NWO. De winnende voorstellen werden aangewezen door een jury, onder leiding van Ionica Smeets.

NWO reikt vijf Open Mind-beurzen van 50.000 uit voor maatschappelijk relevant onderzoek buiten de gebaande paden. De winnende onderzoeksvoorstellen lopen uiteen van een oefenrobot voor tandartsen tot een ondergronds schild dat oude gebouwen beschermt tegen aardbevingen.

Microben tegen woestijnvorming
Een van de Open Mind-beurzen gaat naar dr. ir. Martine van der Ploeg en prof. dr. ir. Gerlinde de Deyn, beiden verbonden aan de Wageningen University & Research. De onderzoekers stellen voor om microben in te zetten tegen woestijnvorming. De huidige aanpak tegen woestijnvorming, bijvoorbeeld bomen planten of erosie tegengaan, blijkt niet voldoende om de grond volledig te herstellen. De oplossing schuilt wellicht in microben die in de grond voorkwamen toen die nog gezond was. Door in de toplaag van zo’n verdord gebied deze microben terug te brengen, evenals voedingsstoffen, moet het mogelijk zijn om de woestijnvorming terug te draaien.


Glucose meten, maar dan comfortabel
Diabetici zouden niet meer hun glucose moeten meten door bloed te prikken. Misschien kan het ook een stuk comfortabeler, bijvoorbeeld door glucosewaarden in zweet te meten. Voor dat idee wint dr. Elizabeth von Hauff, verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam, een Open Mind-beurs. Von Hauff stelt voor om twee bestaande meettechnieken te combineren tot een nieuwe, zeer gevoelige glucosemeter die continu kan meten zonder prikken. Die nieuwe techniek zal geen last hebben van schommelingen in pH, temperatuur en samenstelling – en dat maakt het geschikt zijn om ook glucose te meten in iets anders dan bloed.


Supereenvoudige meter voor veeziekten
Zo’n 3 miljoen dieren sterven jaarlijks in Afrika aan de dierlijke variant van de slaapziekte, ook wel nagana genoemd. Een nagana-infectie vaststellen is echter bijzonder omslachtig en tijdrovend. Dat moet beter kunnen, vinden ir. Tope Agbana en prof. dr. Gleb Vdovin van de Technische Universiteit Delft. Zij winnen een Open Mind-subsidie voor hun voorstel om een draagbaar meetapparaat te ontwikkelen dat nagana snel en gemakkelijk kan vaststellen in een vroeg stadium. Dat gebeurt door bloedmonsters van dieren optisch door te lichten en op die beelden een algoritme los te laten dat nagana-symptomen herkent. Het apparaat moet zo eenvoudig zijn dat veeboeren het zelf kunnen bedienen.


Microkorrels beschermen gebouwen tegen aardbevingen
Hoe bescherm je monumentale gebouwen tegen aardbevingen? De constructie veranderen is niet wenselijk, omdat je dan het gebouw aantast. En stutten is evenmin gewenst. De oplossing zit ’m in de grond waarop het gebouw staat, denk dr. Vanessa Magnanimo van de Universiteit Twente. Door microscopisch kleine korrels in de bodem te brengen, kun je een soort schild tegen aardbevingsgolven maken. Magnanimo stelt voor om via machine-learning vast te stellen wat het ideale ‘korrelrecept’ is voor een elk denkbaar type bodem.
 


Oefenrobot voor tandartsstudent
Tanden en kiezen trekken gebeurt aan de lopende band, maar vreemd genoeg bestaat er geen methode waarmee studenten kunnen leren hoe het moet. Ze moeten het in de praktijk leren. Dat brengt stress met zich mee voor zowel de student als de persoon op de tandarts-stoel, die als ‘proefkonijn’ een pijnlijkere behandeling ondergaat. Het zou mooi zijn als tandartsen al tijdens hun opleiding leren wat de beste manier is om tanden en kiezen te verwijderen. Om die beste manier vast te stellen, kunnen robots hulp bieden, denken dr. ir. Jens Kober (Technische Universiteit Delft) en Tom van Riet (Academisch Medisch Centrum Amsterdam). Ze willen met een slimme robotarm vol sensoren oefenen op kunstgebitten en gebitten van lichaamsdonoren. De data die daaruit rollen moeten uitwijzen wat de beste trekmethode is, en zijn daarna bruikbaar om instructie-animaties voor studenten te maken. Kober en Van Riet kunnen dit idee nu uitwerken met een Open Mind-subsidie.


Bron: NWO