Toekenningen Vrije competitie geesteswetenschappen

14 juni 2018

NWO-domein Sociale en Geesteswetenschappen heeft aan 12 onderzoekers financiering toegekend vanuit de Vrije competitie geesteswetenschappen. Dit instrument stelde financiering beschikbaar voor de beste geesteswetenschappelijke onderzoeksvoorstellen, zonder thematische randvoorwaarden. De Vrije competitie is opgegaan in de nieuwe Open Competitie van NWO-domein SGW, die een dezer dagen opengaat voor aanvragen.

Een project in de Vrije competitie geesteswetenschappen dient uit minimaal twee deelprojecten te bestaan met daartussen een duidelijke onderlinge samenhang. De samenhang tussen de projecten moet een aantoonbare meerwaarde hebben voor het eindresultaat van het totaalproject.

Elke aanvraag kon een budget van maximaal 750.000 euro bevatten. NWO ontving van 164 onderzoekers vooraanmeldingen. Daarvan hebben 60 aanvragers een volledige aanvraag ingediend. Uiteindelijk krijgen 12 projectvoorstellen financiering.

Overzicht van toegekende financieringen (op alfabetische volgorde van de hoofdaanvrager):

De dynamiek van de meertalige literaire cultuur in middeleeuws Vlaanderen
Prof. dr. Bart Besamusca (UU) - The Multilingual Dynamics of the Literary Culture of Medieval Flanders (ca 1200 – ca 1500)

Dit is het eerste grote project dat zich richt op het meertalige karakter van de literaire cultuur van middeleeuws Vlaanderen. Onderzocht wordt hoe Nederlandse, Franse en Latijnse eentalige en meertalige teksten er tussen circa 1200 en 1500 naast elkaar werden geproduceerd en gelezen, en welke wisselwerkingen er tussen hen bestonden.

Hoe Grieks was de Griekse kolonisatie van Italië (ca. 800-550 v.Chr.)?
Prof. dr. Jan Paul Crielaard (VU) - What went into the melting pot? Land-use, agriculture, and craft production as indicators for the contributions of Greek migrants and local inhabitants to the so-called Greek colonization in Italy (ca. 800-550 BC)

Waren Griekse kolonies in Italië helemaal Grieks of deels inheems? De sleutel ligt in de organisatie van eerste levensbehoeften. Door een vergelijking te maken van landgebruik, landbouw en aardewerkproductie in moedersteden, kolonies en inheemse nederzettingen kunnen we vaststellen wie de kennis en technologie leverden die nodig waren om te overleven.

Track changes: het creatieve schrijfproces in een digitale omgeving
Prof. dr. Karina van Dalen-Oskam (Huygens ING & UvA) – Track Changes: Textual Scholarship and the Challenge of Digital Literary Writing

Onderzoek naar het literaire schrijfproces gebeurt al eeuwenlang op basis van kladjes en handschriften. Schrijvers van nu werken grotendeels digitaal, wat heel ander bronmateriaal oplevert. Welke sporen laat het digitale schrijfproces na, en hoe kunnen moderne technieken worden gebruikt om het schrijfproces te documenteren en analyseren?

Hoeders van het vuur: zoroastrische priesters in de Sasanidische en vroeg-Islamitische periode
Prof. dr. Albert de Jong (UL) - Keepers of the Flame: The Reconfiguration of the Zoroastrian Priesthood in Sasanian and Early Islamic Times

Voor de Arabische veroveringen in de zevende eeuw was Iran een zoroastrisch koninkrijk, waarin priesters een prominente rol speelden. Na de veroveringen veranderde dat allemaal. Dit project stelt de vraag hoe het zoroastrisme kon overleven door te kijken naar de diepgaande metamorfose van het werk van zoroastrische priesters.

19de-eeuwse PowerPoint
Prof. dr. Frank Kessler (UU) - Projecting Knowledge – The Magic Lantern as a Tool for Mediated Science Communication in the Netherlands, 1880-1940

Net als PowerPoint kortgeleden, veranderde de toverlantaarn in de laatste decennia van de 19de eeuw de manier hoe wetenschappers kennis aan studenten en het brede publiek overdroegen. De onderzoekers laten zien welke invloed het medium had op academisch onderwijs en op publieke wetenschapscommunicatie middels een “voordracht met lichtbeelden”.

Zijn er universele morele normen?
Prof. dr. Pauline Kleingeld (RuG) - Universal Moral Laws: A New Approach to Kant and Kantian Ethics

Dit is het eerste onderzoek naar de politiek-theoretische achtergrond van centrale begrippen in Kants universalistische ethiek, zoals morele ‘wetgeving’ en ‘autonomie’, menselijke ‘waardigheid’, en ‘vrijheid’ van de wil. Op basis van de nieuwe interpretatie die daaruit voortvloeit onderzoeken we vervolgens de mogelijkheden om een overtuigende hedendaagse Kantiaanse ethiek te ontwikkelen.

Sport en festivals in de Hellenistische periode
Prof. dr. Onno van Nijf (RuG)Connecting the Greeks: multi-scalar festival networks in the Hellenistic world

Moderne sport gaat terug tot het Oude Griekenland en de Olympische Spelen. Wij onderzoeken de geschiedenis van sport en festivals in de Hellenistische periode. In deze periode kwamen sport en festivals tot grote bloei, maar waren ook een belangrijk onderdeel van de culturele (en politieke) integratie van de Griekse wereld.

Taal en Geheugen
Dr. Rick Nouwen (UU) - An integrated semantic and cognitive model of presuppositional dependencies

Terwijl we lezen of luisteren gebruiken we steeds ons geheugen om het stukje taal dat we aan het verwerken zijn te verbinden met dat wat we eerder gelezen of gehoord hebben. Dit programma onderzoekt welke taalkundige en algemeen cognitieve factoren bij dit proces een rol spelen.

Nieuwe kennis in de Lage Landen, 1500-1850
Prof. dr. Judith Pollmann (UL) Chronicling novelty. New knowledge in the Netherlands, 1500-1850

Voor innovatie heb je meer nodig dan knappe koppen. Nieuwe kennis moet ook worden geaccepteerd. Tussen 1650 en 1850 ontstond er heel veel nieuwe kennis. Wij onderzoeken hoe die kennis bij gewone mensen in de Lage Landen terechtkwam, en of die daardoor positiever over innovatie gingen denken dan hun voorouders.

Praat ik Frans of zo?
Dr. Gijsbert Rutten (UL) - Pardon my French? Dutch-French Language Contact in The Netherlands, 1500-1900

Aan de hedendaagse verengelsing ging eeuwenlange verfransing vooraf. Vreemd genoeg is die verfransing tussen 1500 en 1900 nauwelijks taalkundig onderzocht. In dit project kijken we naar invloed van het Frans op het Nederlands, naar de taalkeuze van meertalige individuen en naar maatschappelijke debatten over die vermaledijde verfransing.

Rembrandt koos kleur. De overgang naar gekleurde gronderingslagen in de Nederlanden, 1550-1650
Dr. Maartje Stols-Witlox (UvA) - Down to the Ground: a historical, visual and scientific analysis of coloured grounds in Netherlandish paintings, 1550-1650

Kunstschilders bereiden hun paneel of doek voor met een preparatielaag, de grondering. In de Renaissance waren gronderingen wit, kunstenaars zoals Rembrandt kozen gele, grijze of bruine gronderingen voor een bijzondere sfeer in hun schilderijen. Dit project onderzoekt wanneer en waarom schilders gekleurde gronderingen gingen gebruiken, en ontwikkelt daarvoor nieuwe onderzoeksapparatuur.

De Nederlandse taal als instrument om verhalen te vertellen
Prof. dr. Piek Vossen (VU) - Framing situations in the Dutch language

De manier waarop situaties worden beschreven heet framing. Wij kiezen onze woorden omdat we sommige dingen belangrijk vinden en andere niet, maar ook om ons oordeel, emotie of perspectief over te dragen. In dit project brengen wij voor het eerst framing in de Nederlandse taal in kaart.

Bron: NWO