Nagoya Protocol regelt eerlijke verdeling van baten genetische rijkdommen

14 juni 2018

Voor het verzamelen of verkrijgen, en gebruiken van genetische bronnen (gedefinieerd als ‘materiaal van plantaardige, dierlijke, microbiële of andere oorsprong dat functionele eenheden van de erfelijkheid bevat, en dat feitelijke of potentiële waarde heeft’) gelden tegenwoordig internationale regels. Deze regels zijn vastgelegd in het Nagoya Protocol, dat op 12 oktober 2014 in werking is getreden.

De Europese Unie heeft een ABS Verordening (Verordening 511/2014) vastgesteld om het Nagoya Protocol te implementeren. Deze Verordening is van toepassing op alle gebruik van genetische bronnen in de EU. Zij bevat de verplichting voor gebruikers van genetische bronnen om de noodzakelijke inspanning ('due diligence' of 'passende zorgvuldigheid') te leveren om er zeker van te zijn dat de genetische bronnen (en traditionele kennis) op een legale manier worden verkregen, en dat de voordelen uit het gebruik worden verdeeld. De lidstaten zijn verplicht na te gaan of gebruikers zich aan de verplichtingen houden en moeten niet-naleving van de Verordening bestraffen. Naast productontwikkeling, kan zowel fundamenteel als toegepast onderzoek vallen onder 'gebruik' in de zin van het Nagoya Protocol en de EU ABS Verordening.

In Nederland regelt de Wet implementatie Nagoya Protocol de implementatie van de Europese ABS Verordening. Specifiek wijst ze de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) als toezichthouder aan, en het Centrum voor Genetische Bronnen, Nederland (CGN) van Wageningen UR als nationaal contactpunt voor toegang en verdeling van voordelen (ABS-loket). Ook wijst de wet strafbare feiten aan. Er kunnen herstelmaatregelen worden opgelegd, zoals het alsnog verkrijgen van toegangsdocumenten. Als dit niet lukt, kan men gedwongen worden om het gebruik te beëindigen.

Dit alles betekent dat gebruikers van genetische bronnen waarop verplichtingen in het kader van het Nagoya Protocol rusten zorgvuldig te werk moeten gaan, moeten uitzoeken wat de toegangsregels van het bronland zijn, en zich aan deze toegangsregels moeten houden. Daarnaast moeten zij informatie verzamelen (tracking en tracing van het materiaal) en deze informatie tot 20 jaar na beëindiging van het gebruik bewaren. Ook is het mogelijk dat zij een zorgvuldigheidsverklaring moeten indienen. Dat is het geval als externe subsidie wordt ontvangen (bijvoorbeeld van NWO) voor onderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van genetische bronnen die onder het Nagoya Protocol vallen, of wanneer op basis van zulk materiaal een product op de markt wordt gebracht.

Meer informatie

Meer informatie is te vinden op de website van het Nederlandse ABS-loket (Nederlandstalig  of Engelstalig). U kunt contact opnemen met het ABS-loket via het e-mailadres NagoyaNL@wur.nl. Ook kunt u informatie vinden op de website van de NVWA.

Informatie over welke landen aangesloten zijn bij het Nagoya Protocol en de regels die deze landen stellen kunt u vinden op de ABS Clearing House website. Daar zijn ook de contactgegevens van de nationale autoriteiten per land te vinden.

 

Bron: NWO