IJsbreker Polarstern jaar lang ingevroren

Deelname NWO aan uniek poolonderzoek

8 mei 2018

Normaliter willen schepen vooral niet vast raken in het zee-ijs. De Duitse ijsbreker echter wordt een jaar lang ingevroren op de Noordpool. Poolwetenschappers kunnen dan ook onderzoek gaan doen in de polaire winter, terwijl de Polarstern een onbekende reis maakt op de zeestromingen. Dit biedt poolonderzoekers de unieke kans van een drijvend laboratorium ter plekke. Met een financiële bijdrage maakt NWO de deelname van Nederlandse onderzoekers hieraan mogelijk.

NWO draagt ruim 870.000 euro bij aan het MOSAiC project: dit staat voor Multidisciplinary drifting Observatory for the Study of Arctic Climate. Met de bijdrage wordt de deelname van Nederlandse onderzoekers aan boord van de Polarstern ingekocht, in de vorm van drie onderzoeksprojecten.

De Polarstern vertrekt in de herfst van 2019 uit Noorwegen en de expeditie duurt een jaar lang. Het totale project kost ruim 60 miljoen euro, dat een internationaal consortium bekostigt onder leiding van het AWI (Alfred-Wegener-Institut für Polar- und Meeresforschung). Het project is een uitgelezen kans voor het Nederlandse polaire onderzoek. Centraal zullen staan de snelle klimaatverandering in het Noordpoolgebied, de gevolgen van het verlies aan zee-ijs, verbeterde weer- en klimaatvoorspellingen, de atmosfeer en het ecosysteem.

Polarstern Copyright: Alfred-Wegener-Institut/Mario HoppmannAfbeelding: Polarstern Copyright: Alfred-Wegener-Institut/Mario Hoppmann

Fram

De oorsprong van Mosaic ligt in de beroemde Fram expeditie van Fridtjof Nansen, 1893-1896. Deze Noorse ontdekkingsreiziger liet zijn speciaal aangepaste schip de Fram vastzitten in het ijs, in de hoop met de stromingen mee de Noordpool te kunnen bereiken. De Polarstern zal op zeestromingen onder het zee-ijs drijven van Siberië richting de Atlantische Oceaan.

Fram in museum Copyright: Wikimedia / João FerroAfbeelding: Fram in museum Copyright: Wikimedia / João Ferro

AWI

De Nederlandse deelname werd bespoedigd tijdens de White House Arctic Science Ministerial in Washington, in september 2016, waaraan ook toenmalig staatssecretaris Dekker (OCW) deelnam. De samenwerking met het Duitse AWI komt niet uit de lucht vallen. Het NPP heeft meerdere internationale netwerken. Zo is er een Memorandum of Understanding getekend met het AWI, waarmee al dertig jaar wordt samengewerkt. Dat maakt het delen en toegankelijk maken van elkaars onderzoeksfaciliteiten mogelijk.

Arctic sea ice-pelagic coupling of the carbon and sulfur cycles
Dr. J. Stefels, RUG
Vanaf de Duitse ijsbreker Polarstern gaat een internationaal team van onderzoekers een jaar lang onderzoek doen naar de samenhang tussen biologische, fysische en chemische processen in het zee-ijs van de Noordpool en de koppeling met het klimaat. Wij willen meewerken aan dit unieke programma middels onderzoek naar de rol van zee-ijs in het vastleggen van CO2 en het produceren van het klimaatkoelende gas dimethylsulfide. Dit project zal unieke inzichten opleveren in de toekomstige ontwikkeling van zee-ijs en hoe het klimaat hierop gaat reageren. De hypothese die wij onderzoeken is of het verdwijnen van zee-ijs een versterkend effect op de klimaatverandering zal hebben.

The role of sea ice in the life cycle of polar cod (Boreogadus saida) and its prey
Dr. J.A. van Franeker, Wageningen Marine Research
Het belang van zee-ijs in de levenscyclus van Arctisch kabeljauw (Boreogadus saida) en zijn prooi
Door klimaatverandering neemt het zee-ijs in de Arctische Oceaan af. Veel dieren, zoals de Arctische kabeljauw, gebruiken het zee-ijs als voedselbron en toevluchtsoort, in ieder geval in bepaalde seizoenen. Maar omdat de Arctische Oceaan moeilijk te bemonsteren is, weten we weinig over het gebruik van zee-ijs door de kabeljauw in verschillende seizoenen. Dit project gaat onderzoeken in hoeverre Arctische kabeljauw en zijn prooidieren gedurende het gehele jaar afhankelijk zijn van zee-ijs als voedselbron. Zo willen we de gevolgen voorspellen van de voorspelde afname van zee-ijs.

Multi-scale model analysis of Arctic surface-boundary layer exchange of climate-active trace gases and aerosol precursors
Dr.ir. L. Ganzeveld, WUR
Een sterke afname van zee-ijs in het Arctisch gebied zal naar verwachting het klimaat verder beïnvloeden. Er zullen veranderingen optreden in de uitwisseling van broeikasgassen en andere gassen die stofdeeltjes en wolken vormen, tussen de open oceaan, zee-ijs en de atmosfeer. De onderzoekers gaan metingen van deze uitwisselingsprocessen interpreteren met behulp van modellen met een mechanistische representatie van alle relevante processen. Daarmee kunnen deze modellen worden ingezet voor de bepaling van de grootschalige en lange-termijn gevolgen van de te verwachten veranderingen in de uitwisseling en concentraties van broeikasgassen en stofdeeltjes in het Arctisch gebied.

Bron: NWO