Hydroloog Niko Wanders wint Vening Meinesz prijs voor aardwetenschappen

16 maart 2018

Overstromingen en droogte in rivierdelta’s: dat zijn de onderwerpen waarmee dr.ir. Niko Wanders de Vening Meinesz prijs voor aardwetenschappen 2018 heeft gewonnen. De hydroloog van de Universiteit Utrecht ontvangt deze tweejaarlijkse prijs van 10.000 euro voor het beste aardwetenschappelijk onderzoek binnen zes jaar na promotie.

Niko Wanders (1986) is universitair docent aan de Universiteit Utrecht, waar hij promoveerde na een studie aan de WUR Wageningen. Met een NWO Rubicon beurs werkte hij als postdoc twee jaar aan het gerenommeerde Princeton University (VS). In 2017 keerde hij met een NWO Veni beurs terug naar Utrecht. Doorslaggevend voor het winnen van de Vening Meinesz prijs was dat Niko Wanders zijn prestaties leverde terwijl hij amper drie jaar geleden promoveerde; dat was op een onderzoek dat satellietbeeldgegevens koppelde aan overstromingsmodellen, om zo overstromingen beter te kunnen voorspellen.  

Momenteel ontwikkelt hij met satellietgegevens een model dat probeert te begrijpen hoe mensen omgaan met waterreservoirs tijdens droogtes. Zijn er verschillen in periodes van waterschaarste of juist wateroverschot? Zo hoopt hij het optimale waterbeheer te kunnen bepalen om in de toekomst duurzaam watergebruik te garanderen en waterverspilling te minimaliseren. Voldoende schoon water voor huishoudens, industrie en landbouw wordt wereldwijd een grote maatschappelijke uitdaging. Klimaatverandering heeft invloed op neerslagpatronen en dat zorgt voor periodes van extremen: droogte en overstromingen. Wanders toonde bijvoorbeeld de toegevoegde waarde aan van satellietobservaties van bodemvocht bij de voorspelling van een overstroming in grote riviersystemen.
Hij is actief voor de internationale aardwetenschappelijke gemeenschap, bijvoorbeeld door de organisatie van sessies op de AGU, de jaarlijkse meeting van aardwetenschappers wereldwijd. Verder is hij actief als reviewer voor onderzoek en voor diverse tijdschriften. 

Beoordeling
Voor de Vening Meinesz Prijs worden kandidaten beoordeeld op gedrevenheid voor wetenschappelijk onderzoek, zelfstandigheid, output, impact op de onderzoeksgemeenschap, creativiteit bij de uitvoering van hun onderzoek en tenslotte de verwachtingen over de verdere loopbaan van de kandidaten. De selectiecommissie was bijzonder onder de indruk van de hoge mate van zelfstandigheid en onafhankelijkheid van deze kandidaat. Zijn publicatielijst telt 31 artikelen in peerreviewed tijdschriften waarvan 12 als eerste auteur en daarvan een in het hoog aangeschreven Nature Geoscience. Ook communiceert hij over zijn onderzoek met het brede publiek en leidt hij studenten op, tijdens colleges en veldwerk. 

Vening Meinesz Prijs
Niko Wanders ontving de prijs van 10.000 euro tijdens het 14e Nederlands Aardwetenschappelijk Congres op 16 maart 2018 in Veldhoven. De prijs is bedoeld ter financiering van onderzoeksgerelateerde kosten. NWO geeft deze prijs aan de meest veelbelovende, pas gepromoveerde aardwetenschapper. 
De Vening Meinesz-prijs is vernoemd naar één van de grondleggers van de Nederlandse aardwetenschappen èn van NWO zelf: prof. dr. ir. Felix Vening Meinesz (1887-1966). Deze geoloog was voor de Tweede Wereldoorlog bekend omdat hij tijdens verfilmde reizen per onderzeeër metingen deed naar de zwaartekracht op zee. In 1962 won hij de Vetlesen prijs, een equivalent van de Nobelprijs. Hij schonk de opbrengst daarvan aan NWO ten behoeve van een prijs voor jonge aardwetenschappers. Vening Meinesz was ook directeur van het KNMI en hij bereidde de oprichting van ZWO voor, de voorloper van NWO, nadat hij in opdracht van de Nederlandse regering het Amerikaanse systeem van wetenschapsfinanciering had bestudeerd. 

Juryvoorzitter Guido van der Werf (l) overhandigt oorkonde aan Niko Wanders (r)Juryvoorzitter Guido van der Werf (l) overhandigt oorkonde aan Niko Wanders (r)

Bron: NWO