Toekenningen 11 START-UP projecten in de natuur- en scheikunde

6 februari 2018

In de eerste ronde van het nieuwe NWO-programma START-UP is aan elf projecten bijna zes miljoen euro toegekend. START-UP is bedoeld voor recentelijk aangestelde universitair (hoofd)docenten en hoogleraren in de natuur- en scheikunde.

START-UP komt voort uit het Sectorplan Natuur- en Scheikunde en heeft als doel de binnen het Sectorplan vastgestelde onderzoekzwaartepunten verder te versterken. START-UP financiering biedt nieuwe hoofdonderzoekers de mogelijkheid om creatieve, risicovolle ideeën uit te werken, de basis te leggen voor de onderzoeksthema’s van de toekomst en/of wetenschappelijke vernieuwingen tot stand te brengen. Van de elf in de eerste ronde gehonoreerde projecten zijn er vier aan vrouwelijke onderzoekers toegekend. De toegekende projecten bestrijken de breedte van de verschillende zwaartepunten binnen de natuur- en scheikunde. Het grootste deel van de gehonoreerde kandidaten was, voordat zij in Nederland werden aan gesteld, werkzaam in het buitenland.

START-UP is tot stand gekomen na overleg tussen de bètadecanen en NWO en wordt momenteel geëvalueerd. De deadline voor de volgende indienronde is 5 april 2018. Voor deze ronde is een budget van ongeveer drie miljoen euro beschikbaar. De specifieke voorwaarden voor indieners zijn te lezen in de call for proposals.

Toegekende projecten

Nieuwe spectroscopische vingerafdrukken om geïoniseerde verbindingen in de ruimte te identificere
Dr. S. Brünken (RU)
Moleculaire verbindingen in de ruimte worden doorgaans geïdentificeerd op basis van hun spectroscopische eigenschappen, veelal in het microgolfbereik. Ionische verbindingen komen waarschijnlijk veel voor, maar technieken om hun microgolfspectra in het laboratorium te meten zijn schaars. Nieuwe methodes worden ontwikkeld zodat ionische verbindingen geïdentificeerd kunnen worden in astronomische spectra.

Licht geleiden in een atomair-dik materiaal
Dr. A. G. Curto (TUE)
Met behulp van zichtbaar licht zullen onderzoekers golven exciteren die zich verplaatsen in atomair-dikke materialen. Deze golven kunnen door elektrische en magnetische velden gemanipuleerd worden. Dit onderzoek zou dus in ultrakleine optische en elektronische schakelingen toegepast kunnen worden.

Gevangen ionen in een Fermi zee
Dr. R. Gerritsma (UvA)
Gevangen ionen vormen op dit moment een van de beste quantum computers ter wereld. Door de ionen onder te dompelen in een ultra-koud gas, proberen de onderzoekers de kwaliteit van de quantum computer verder te verbeteren. Bovendien biedt deze aanpak voordelen bij het koppelen aan een quantum internet.

Zwarte gaten als bruggen naar de hoogste energieën
Dr. T.W. Grimm (UU)
Het vinden van de natuurkundewetten uit een theorie van kwantum zwaartekracht is een belangrijke wetenschappelijke uitdaging. De onderzoeker gebruikt kwantum zwarte gaten om observaties te verbinden met de hoogste energieën in de natuur. String Theorie is de tool en de gids in dit streven.

Structurele basis van aluminium resistentie in gist
Dr. A.I. Guskov (RUG)
De ionische vorm van aluminium is zeer giftig voor alle levende organismen. In dit voorstel bestuderen de onderzoekers de structurele basis van aluminium resistentie in gist. De verkregen resultaten zullen helpen om aluminium resistente planten te ontwerpen.

Gedragstherapie voor glas: inzichten en oplossingen om glasvorming te verbeteren
Dr. L.M.C. Janssen (TUE)
Niet alle glasvormende materialen zijn even gevoelig voor externe factoren zoals temperatuur en druk. Dit onderzoek verschaft nieuwe inzichten in de fysische mechanismen die deze verschillen veroorzaken, en ontwikkelt nieuwe methodes om glazen gevoeliger of juist ongevoeliger te maken voor veranderingen in hun omgeving.

Chemische communicatie in levensechte materialen
Dr. ir. P.A. Korevaar (RU)​

Levende organismen hebben slimme mechanismen om complexe informatie uit hun omgeving te verwerken. De onderzoekers gaan dergelijk gedrag met behulp van chemische communicatiemechanismen nabootsen in synthetische, slimme materialen. Dit kan leiden tot bijvoorbeeld een nieuw type biosensoren, of lab-op-een-chip toepassingen waarin de juiste verbindingen spontaan tot stand komen.

Membranes à la carte
Prof. dr. ir. D.C. Nijmeijer (TUE)
Hergebruik van grondstoffen is essentieel voor een duurzame wereld. De onderzoekers ontwikkelen de membranen (nanofilters) van de toekomst. De eigenschappen van deze membranen zijn eenvoudig te veranderen waardoor deze membranen zeer selectief en efficiënt waardevolle componenten uit afvalwater en industriële processtromen terug kunnen winnen zodat deze opnieuw gebruikt kunnen worden.

3D Covalent Organische Netwerken voor Elektrische Sensoren
Dr. ir. L.C.P.M. de Smet (WUR)​
Poreuze organische materialen hebben een groot intern oppervlak en zijn erg stabiel. Dit maakt ze interessant voor het maken van affiniteitslagen voor gassensoren. In dit project worden methoden ontwikkeld voor het integreren van polymeernetwerken met elektrische sensoren. Hierbij wordt gasselectiviteit ingebouwd via chemische modificaties aan de moleculaire bouwstenen waarmee het netwerk gevormd wordt.

Biologische structuurvorming in vloeibare organellen
Dr. mr. ir. E. Spruijt (RU)
De vorming van functionele biologische structuren is een cruciale stap in het ontstaan van het leven. In vloeibare organellen, gecondenseerde druppels van biomoleculen binnenin levende cellen, gebeurt dat met grote effectiviteit. Dit onderzoek heeft als doel om een kunstmatig organel te ontwikkelen om deze structuurvorming beter te begrijpen.

Spermacellen van zoogdieren in high definition (HD)
Dr. T. Zeev-Ben-Mordehai (UU)
Spermacellen ondergaan een dramatische verandering van vorm en functioneren vlak voor bevruchting. De onderzoekers in dit project gebruiken elektronenmicroscopie om de moleculaire basis van deze veranderingen te begrijpen. Het onderzoek zal bijdragen aan betere vruchtbaarheidsdiagnostiek en het ontwikkelen van niet-hormonale anticonceptie.

Bron: NWO