Een stap verder in het integraal realiseren van de Sustainable Development Goals

6 november 2017

Het mobiliseren van kennis voor het bereiken van duurzame ontwikkeling (de SDG’s) houdt velen van ons bezig. Welke kennis is er al, welke dient te worden ontwikkeld? Wat gebeurt er al en wat zou er moeten gebeuren? En hoe kunnen wij komen tot meer samenwerking voor meer verbinding en impact? Met deze vragen zijn ruim veertig SDG-experts vanuit Nederlandse kennisinstellingen, leden van Het Groene Brein en enkele andere experts tijdens verdiepende rondetafelgesprekken aan de slag gegaan op donderdag 2 november.

In het kader van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA)-route ‘Sustainable Development Goals voor inclusieve mondiale ontwikkeling’ zijn vorig jaar de eerste stappen gezet richting een SDG-kennisagenda met een investeringsvoorstel. De twee gamechangers die hierin zijn gedefinieerd betreffen een integrale aanpak van de SDG’s en een pluriforme kennisinfrastructuur. Afgelopen voorjaar heeft NWO-WOTRO, in samenwerking met Kaleidos Research, een inventarisatie uitgebracht van lopend onderzoek met betrekking tot de SDG’s aan de Nederlandse universiteiten, maar ook de (mondiale) doelen waaraan Nederlandse kennisinstellingen (kunnen) bijdragen. In het kader van de NWA-route hebben NWO-WOTRO en Het Groene Brein een concrete vervolgstap gezet, voortbordurend op het investeringsvoorstel en de SDG-inventarisatie voor kennisinstellingen. De vraag van de avond was:  ‘Hoe kunnen Nederlandse kennisinstellingen samenwerken aan een kennisagenda ten behoeve van het integraal realiseren van de Sustainable Development Goals in lage- en middeninkomenslanden?’ De gesprekken vonden plaats tijdens Het Groene Brein Festijn: een plek waarop vijf jaar samenwerking tussen wetenschap, bedrijfsleven en andere partijen voor een nieuwe, duurzame economie werd gevierd.

Samenhang tussen SDG’s, samenhang in onderzoek

Veel onderzoek naar de SDG’s is disciplinair en verdiepend van aard, waarbij rondom een of meerdere SDG’s kennis wordt verworven. Wetenschappelijk onderzoek wijst echter uit dat er veel interactie tussen verschillende SDG’s bestaat (bron: ICSU), en dat deze niet altijd positief van aard is. Inclusieve mondiale ontwikkeling bestaat uit complexe vraagstukken of wicked problems. Een integrale of systeembenadering is nodig om die uitdagingen het hoofd te kunnen bieden en doet een beroep op de innovatiekracht en creativiteit van onderzoekers. De deelnemers aan Het Groene Brein Festijn is eerst gevraagd met welke SDG zij zich het meest verbonden voelen. Vervolgens is een kaart van Nederland gemaakt door de aanwezige experts. Hen is achtereenvolgens gevraagd om de SDG’s op te zoeken met wie zij zich het meest danwel het minst verbonden voelen. Levendige ontmoetingen vormden een aanzet tot het verkennen van samenhang en interactie tussen SDG’s. Deze eerste aanzetten zijn vervolgens uitgewerkt per SDG: vertegenwoordigers van iedere SDG hebben in kaart gebracht waar zij win-win en trade-offs identificeerden met andere SDG’s en tussen welke SDG’s er nog meer kennis nodig is. Het meest genoemd werd DG13 (klimaat), bijvoorbeeld in relatie tot SDG6 (watersanitatie), SDG9 (tegengaan ongelijkheid) en SDG10 (duurzame steden). Zelf zag SDG13 ook de meeste links met andere SDG’s: tien maar liefst. Onder andere door de effecten van klimaatverandering op migratie te benoemen, maar bijvoorbeeld ook op gezondheid, transport, en de visserij. Naast SDG13 zijn SDG3 (gezondheid), SDG4 (onderwijs), SDG10 (ongelijkheid) en SDG12 (consumptie) evenzoveel genoemd. Opvallend is dat SDG17 niet een keer expliciet is benoemd, terwijl samenwerkingen vaak worden gezien als dé sleutel tot het behalen van de SDG’s. Dus nog genoeg werk aan de winkel!

Na de pauze zijn bouwstenen verzameld om samenwerking voor een integrale onderzoekagenda te concretiseren. Wat is er op meer operationeel niveau nodig om de SDG’s holistisch op te pakken? Een viertal rondetafels is aan de slag gegaan met randvoorwaarden en suggesties om samenwerking te bevorderen.

Bouwsteen publicatiemogelijkheden
Deze rondetafel suggereerde het opzetten van een open acces SDG-tijdschrift. Peer reviewed, met een doelgroep breder dan de wetenschapssfeer. Om het laatste te bevorderen zou bij ieder wetenschappelijk artikel drie policy implications kunnen worden toegevoegd. Een voorwaarde om het tijdschrift te laten slagen is met wetenschappelijke boegbeelden.

Bouwsteen kenniskaart
Het KIT heeft tijdens de oprichting van het SDG-house een kenniskaart geïnitieerd. Tijdens deze bijeenkomst is daartoe verdere input opgehaald. Het belangrijkste punt lag bij de kwaliteitsbewaking van een dergelijke kaart: moet je alles meenemen of zet je een serie op die je stuurt. Hierin in ieder geval niet slechts wetenschappelijke publicaties opnemen, maar ook andere media (bijvoorbeeld blogs). Een doel kan zijn om geïnteresseerden uit te dagen om vanuit verschillende perspectieven naar de eigen SDG te kijken. Community in plaats van institutioneel georiënteerd. Niet verplichten, maar wel kenbaar maken en stimuleren om SDG te koppelen aan output.

Bouwsteen PhD bewustwordingstraject
Volgens deze rondetafel zou de focus op (een holistische aanpak van) de SDG’s deel moeten uitmaken van beoordeling, zowel bij hun begeleiders, universiteitsbreed, als binnen de beoordelingsprocedures van NWO. Deze kan in haar speerpunten aandacht vragen voor SDG’s. Daarbuiten zou iedere onderzoeker zich moeten afvragen: ‘Hoe kan ik bijdragen?’ Een eerste stap zou een beoordelingskader voor output kunnen zijn, uitgebreid met populair wetenschappelijke publicaties, met daarin andere media opgenomen dan slechts de geëigende journals.

Bouwsteen netwerken
Het is belangrijk dat kennisinstellingen meer investeren in het stimuleren van netwerken. Deze netwerken zouden over de grenzen van disciplines en achtergronden heen moeten: niet-academia, zoals policy makers, NGO’s. Een langdurige relatie is essentieel om vertrouwen gezamenlijk op te bouwen. Er zijn reeds samenwerkingsinitiatieven binnen universiteiten die als voorbeeld kunnen dienen voor anderen, zoals TU Delft Global Initiative en INREF bij de WUR.Geld moet worden vrij gemaakt voor intermediairs die werken aan het opbouwen van dergelijke netwerken. Enig realisme was er wel: samenwerking tussen verschillende partijen gaat meestal niet vanzelf: vooraf moeten heldere indicatoren (KPI’s) worden ontwikkeld om de klokken gelijk te stellen. Zowel in doelen als tijdslijnen. Daarnaast kunnen kennisinstellingen meer ondersteuning bieden bij het vormen en laten functioneren van een  transdisciplinair consortium.

Concept note

De holistisch aanpak van de SDG’s, de in kaart gebrachte verbanden en de bouwstenen tot samenwerking zijn input voor een notitie die wordt ingebracht in het rectorenoverleg. Deze notitie zal oproepen om de kenniskrachten te bundelen in plaats van te focussen op een enkele SDG of een enkel onderzoeksveld, met daarbij een voorstel tot concrete vervolgstappen. De concept notitie zal eerst worden voorgelegd aan een aantal stakeholders en individuele leden van Colleges van Bestuur.

Bron: NWO