‘De Spinozapremie biedt kansen voor excellente wetenschappers’

NWO-Spinozalaureaten presenteren onderzoeksplannen aan publiek

12 september 2017

Vier toponderzoekers ontvingen vandaag in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag de NWO-Spinozapremie uit handen van staatssecretaris Dekker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De Spinozapremie is de hoogste onderscheiding in de Nederlandse wetenschap. Ontwikkelingspsychologe Eveline Crone, analytisch-chemicus Albert Heck, fysisch-chemicus Michel Orrit, biofysicus en bioloog Alexander van Oudenaarden presenteerden tijdens de feestelijke uitreiking hun plannen met de onderzoekspremie van 2,5 miljoen euro per persoon.

Spinozalaureaten: v.l.n.r Alexander van Oudenaarden, Michel Orrit, Albert Heck, Eveline Crone met staatssecretaris Sander Dekker en NWO-voorzitter Stan Gielen (credits: Melvin Tas)Spinozalaureaten: v.l.n.r Alexander van Oudenaarden, Michel Orrit, Albert Heck, Eveline Crone met staatssecretaris Sander Dekker en NWO-voorzitter Stan Gielen (credits: Melvin Tas)

Baanbrekend onderzoek

Met de NWO-Spinozapremie kunnen de vier onderscheiden wetenschappers baanbrekend onderzoek doen. NWO-voorzitter Stan Gielen: ‘Het zijn wetenschappers die hun sporen hebben verdiend met academische topprestaties.’ Zo heeft Michel Orrit, hoogleraar Spectroscopie van Moleculen in Gecondenseerde Materie aan de Universiteit Leiden, naam gemaakt met zijn methode die een enkel molecuul kan detecteren met laserlicht: ‘Met de Spinozapremie wil ik mijn onderzoeksgroep uitbreiden en een nieuwe methode ontwikkelen die een eiwit kan filmen.’ Albert Heck, hoogleraar Scheikunde en Farmaceutische wetenschappen aan de Universiteit Utrecht, wil de Spinozapremie gebruiken om technologieën te verbeteren om de interacties van eiwitten met hun omgeving te kunnen bestuderen: ‘Het liefste zou ik zoals in een kinderboek in de cel zitten en gewoon meemaken wat het eiwit meemaakt.’

Gedrevenheid

Uit de presentaties van de laureaten sprak een grote gedrevenheid en nieuwsgierigheid. Hoogleraar Quantitative Biology of Gene Regulation aan de Universiteit Utrecht, Alexander van Oudenaarden: ‘Wat mij drijft is het begrijpen van dingen.’ De biofysicus en bioloog ziet dat er nog veel onontdekte gebieden in het onderzoek zijn en wil nieuwe methodes ontwikkelen om deze te verkennen. Hij hoopt dat zijn inzichten worden gebruikt voor ziektebestrijding van bijvoorbeeld kanker. Eveline Crone, hoogleraar Neurocognitieve Ontwikkkelingspsychologie aan de Universiteit Leiden, was van slag toen ze hoorde dat ze de Spinozapremie ontving: ‘Dat geld geeft zoveel mogelijkheden! Ik kreeg een ideeënstroom die niet meer wilde stoppen.’ Crone wil graag haar onderzoekslijnen met elkaar verbinden.

Aan het eind van de middag ontvingen de vier laureaten het bronzen beeldje van de Nederlandse filosoof Baruch Spinoza (1632-1677). Het beeldje is het symbool van de premie.


Laureaten 2017

Eveline Crone

Hoe werkt het puberbrein? Prof. dr. E.A.M. (Eveline) Crone (1975) verdiept zich met haar Spinozapremie in de ontwikkeling van de connecties in de hersenen. Daarvoor is het nodig om jongeren langere tijd te volgen. Ze wil de ontwikkeling van jongeren voorspellen aan de hand van individuele profielen, waarbij ze kenmerken zoals opvoeding, sociale netwerken en hersenfuncties combineert. Hierdoor is het mogelijk om in een vroeg stadium de juiste hulp te bieden aan jongeren die achterblijven, bijvoorbeeld op school. 


Albert Heck

Hoe werkt het leven op moleculair niveau? Eiwitten zijn de belangrijkste bouwstenen van ons leven, die ervoor zorgen dat wij functioneren. Prof. dr. A.J.R. (Albert) Heck (1964) bestudeert hun werking en probeert vooral de wijze waarop eiwitten met elkaar communiceren beter te begrijpen. Hij wil de Spinozapremie gebruiken om technologieën te verbeteren om de interacties van eiwitten met hun omgeving te kunnen bestuderen.


Michel Orrit

Eiwitmoleculen zijn de belangrijke schakels in ons lichaam. Zij zijn heel dynamisch en kunnen zich vouwen en weer ontvouwen. Voor allerlei toepassingen is het cruciaal te weten hoe eiwitmoleculen bewegen en van vorm veranderen. Een andere vorm betekent vaak ook andere eigenschappen. Dat is van belang voor bijvoorbeeld het ontwerp van medicijnen. Prof. dr. M.A.G.J. (Michel) Orrit (1956) gaat met zijn Spinozapremie het gedrag van individuele eiwitmoleculen volgen en in beeld brengen met zijn speciale single-molecule techniek.


Alexander van Oudenaarden

Een menselijk lichaam bestaat uit ongeveer 10 biljoen cellen en daarvan is geen enkele hetzelfde. Daarom is het belangrijk om methodes te ontwikkelen die gevoelig genoeg zijn om de eigenschappen van individuele cellen precies te kunnen meten. Prof. dr. ir. A. (Alexander) van Oudenaarden (1970) heeft de laatste jaren nieuwe technologie ontwikkeld die meet welke genen aan en uit staan in een cel. Deze informatie helpt te bepalen of het bijvoorbeeld een hersencel of darmcel is. Met de Spinozapremie wil van Oudenaarden nieuwe methodes ontwikkelen die laten zien hoe de geschiedenis van de cel zijn heden bepaalt.


Bron: NWO

Contact

Mw. P. Savenije Mw. P. Savenije t: +31 (0)6 83 89 37 13 p.savenije@nwo.nl