Stan Gielen: basisbeurs voor wetenschappers betekent achteruitgang voor de wetenschap

29 september 2017

Onlangs verscheen het artikel ‘How much would each researcher receive if competitive government research funding were distributed equally among researchers?’ van dr.ir. Krist Vaesen en Dr. Joel Katzav. In dit artikel betogen de auteurs dat een gelijke verdeling van onderzoeksmiddelen mogelijk is zonder dat dit een versnippering van middelen zou betekenen. Het concept van een ‘basisbeurs’ voor onderzoekers lijkt op het eerste gezicht aantrekkelijk, maar zal volgens NWO-voorzitter Stan Gielen in de praktijk wel degelijk leiden tot versnippering van onderzoeksmiddelen.

‘Het gelijk verdelen van onderzoeksmiddelen onder wetenschappers, zonder selectie door competitie, zou betekenen dat goede wetenschappers net zoveel middelen en personeel krijgen als minder goede wetenschappers. Ze kunnen dan niet meer hun werk op hetzelfde niveau voortzetten en dat gaat ten koste gaan van de hoge wetenschappelijke kwaliteit die we in Nederland hebben. Er ontstaat dan een zichzelf versterkend effect omdat ook de output van excellente onderzoekers dan kwalitatief en kwantitatief onvoldoende is om bijvoorbeeld nog kans te kunnen maken op ERC-grants,’ waarschuwt NWO-voorzitter Stan Gielen.

Op drie cruciale punten gaan de auteurs uit van verkeerde aannames. Ten eerste is er aanzienlijk minder budget per onderzoeker beschikbaar dan waar in het artikel van wordt uitgegaan. Het totaal door NWO en ERC in competitie verdeelde middelen wordt door de onderzoekers gedeeld door 9.702 fte. Volgens de auteurs zijn dit de fte’s voor hoogleraren, UHD en UD in 2014. De redenering hierbij is dat het salaris van deze categorieën in het algemeen uit de 1e geldstroom worden bekostigd en dus niet uit grants. Die redenering is onjuist: zo bekostigt NWO in de VI wel degelijk de salariskosten van de laureaten uit het subsidiebedrag. De VSNU-tabellen laten zien dat van de genoemde 9702 fte er 1707 zijn met een niet-vaste aanstelling. De salarissen van die groep worden voor het grootste deel door NWO, ERC of de 3e geldstroomsubsidies bekostigd. Een deel van het totale NWO-budget dat naar de universiteiten gaat (M€ 420, cijfer NWO-jaarrekening en Rathenau factsheet, inclusief VI) gaat naar salarissen van onderzoekers, waarvan in het artikel wordt uitgegaan dat zij uit 1e geldstroom worden bekostigd.

Daarnaast is de pool potentiële aanvragers bij NWO aanzienlijk groter dan in het artikel wordt beschouwd. De auteurs gaan uit van 9.702 fte, maar dat zijn uitsluitend hoogleraren, UH’s en UD’s in dienst van de universiteiten. Daarbij ontbreken de onderzoekers in de Universitair Medische Centra (UMC’s), die niet in dienst zijn van de universiteiten (en dus niet zijn opgenomen in het totaal van 9.702 fte), maar in dienst van de UMC’s. Dit betreft in dit geval ruim 4.000 onderzoekers. Het totaal aantal fte bedraagt dus meer dan 13.000 fte, in plaats van 9.702 fte.

Een derde onjuistheid zit in de berekening van de kosten van de promovendi en postdocs. In het artikel wordt uitgegaan van een projectduur van 5 jaar (in plaats van 4 jaar voor promovendus en 2/3 jaar voor postdoc) en een salaris van gemiddeld k€ 30 per jaar voor een promovendus. Dat is volgens de VSNU tabellen nu k€ 57 per jaar.  Wanneer we de juiste salarisbedragen per jaar gebruiken, dan resteert nog slechts k€ 5 per jaar per onderzoeker voor materiele kredieten, reizen en apparatuur (in plaats van de k€24,6 zoals in het artikel staat).

Er zijn nog andere bezwaren te noemen tegen het voorstel van een basisbeurs. De onderzoekers hebben als aanname dat de aantallen promovendi en postdocs gelijk moeten blijven, wat niet aansluit bij de realiteit van de afgelopen jaren. Daarnaast geven de auteurs zelf aan dat er andere bezwaren tegen een dergelijk systeem kunnen zijn, zoals: gebrek aan accountability, gebrek aan sturing op wetenschap, afwezigheid prikkels tot excellentie. Dat zijn nu precies de redenen waarom er een landelijke organisatie als NWO is.

Meer informatie


Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

NWO-breed

Contact

Dhr. O.R. (Olivier) Morot Dhr. O.R. (Olivier) Morot t: +31 (0)6 53175 377 o.morot@nwo.nl