Nieuw onderzoeksprogramma DeepNL over ondergrond van Nederland

Gevolgen beter begrijpen van menselijk ingrijpen in de diepe ondergrond

12 oktober 2017

NWO stelt eind 2017 een call open voor het nieuwe onderzoeksprogramma DeepNL. Dit is een langlopend onderzoeksprogramma naar de invloed van menselijk ingrijpen in de diepe ondergrond. Hiermee geeft NWO invulling aan het advies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid om te zorgen voor een structureel en lange termijn onderzoeksprogramma naar de gaswinning-gerelateerde problematiek in Groningen. Het programmabudget is opgebouwd uit een bijdrage van NAM, bijdragen vanuit NWO en een PPS-projecttoeslag.

NWO kan met de ontwikkeling van kennis bijdragen aan een beter fundamenteel begrip van menselijk ingrijpen in de diepe ondergrond. De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft in het rapport 'Aardbevingsrisico's in Groningen' uit 2015 geconstateerd dat er in het verleden te weinig aandacht is geweest voor kennisontwikkeling rond de Groningse gaswinning. De Raad adviseerde om de onderzoeksplicht van mijnbouwondernemingen te versterken. Het advies was ook aan NWO gericht: 'Draag zorg voor een structureel en lange termijn onderzoeksprogramma waarbinnen integraal en onafhankelijk wetenschappelijk en toegepast onderzoek naar deze problematiek wordt gedaan.’

Resultaten vrij toegankelijk

De resultaten van DeepNL zijn voor iedereen vrij toegankelijk, in lijn met het NWO-beleid om onderzoeksresultaten open access te publiceren. Stan Gielen, voorzitter van NWO: ‘De kennis die DeepNL gaat opleveren zal niet alleen van belang zijn om te begrijpen wat de gevolgen zijn van de langjarige gaswinning in Groningen en wat de inwoners van Groningen de komende 50 jaar kunnen verwachten. Ik denk ook aan ander menselijk ingrijpen in de ondergrond, zoals CO2-opslag, zoutwinning, geothermische energie en de oude mijngebieden in Zuid-Limburg.’

Onafhankelijke beoordelingsprocedures

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) draagt vijftien miljoen euro bij aan het programmabudget van DeepNL. ‘NAM juicht het toe dat er onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan om een beter begrip te krijgen van de processen in de diepe ondergrond als gevolg van productie en opslag van gassen en vloeistoffen’, aldus Jan van Elk, development manager NAM. Het onderzoeksprogramma wordt volgens de gebruikelijke NWO-procedures onafhankelijk uitgevoerd, de besluitvorming gebeurt door het bestuur van het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen. NAM neemt geen deel aan de programma- of beoordelingscommissie en heeft daarmee geen rol in de bepaling van de inhoud of strategie van DeepNL of de selectie van onderzoeksvoorstellen. Evenmin zal NAM rechten kunnen ontlenen aan het programma en de resultaten, zoals Intellectual Property rechten. NAM onderschrijft dat het programma aantoonbaar onafhankelijk moet zijn en dat het aan de kwaliteitseisen moet voldoen die NWO stelt. NWO heeft al eerder goede ervaring opgedaan met NAM in het programma Zee- en Kust Onderzoek.

Onderzoek en call

Binnen DeepNL gaan wetenschappers onderzoek doen naar het gedrag van gesteente na veranderingen van bijvoorbeeld druk en temperatuur. Daarnaast zal er onderzoek komen naar de samenstelling van de diepe ondergrond met behulp van seismologische methoden. Die twee componenten zullen samenkomen in numerieke modellen, waarmee de gevolgen van menselijk handelen beter te voorspellen zijn. Aardwetenschappers, informatici en fysici vormen de belangrijkste doelgroep van DeepNL. Onderzoekers kunnen op deze onderwerpen onderzoeksvoorstellen indienen, in twee rondes. De eerste call gaat naar verwachting eind van 2017 open.

Het totale budget van het programma zal ongeveer 23,5 miljoen euro bedragen. Naast de NAM-bijdrage van vijftien miljoen euro wordt het programmabudget ingevuld met middelen die NWO heeft gereserveerd als bijdrage voor het werkprogramma van de Topsector Energie 2016-2017, plus een PPS-toeslag Onderzoek en Innovatie van 3,5 miljoen euro via het Topconsortium voor Kennis en Innovatie (TKI) Gas.

Afstemming DeepNL en KEM-programma

Het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen voert DeepNL uit. De voorzitter van de programmacommissie is emeritus hoogleraar tektonofysica Rinus Wortel. De commissie ziet toe op de inhoud van het programma, met name de afstemming van en kruisbestuiving tussen projecten. DeepNL wordt verder afgestemd met het Kennisprogramma Effecten Mijnbouw (KEM). Het ministerie van Economische Zaken zet dit KEM-programma op voor toegepast onderzoek en de beantwoording van korte termijn kennisvragen, daar waar DeepNL zich richt op fundamenteler onderzoek op de lange termijn.

Meer informatie


Bron: NWO

Contact

Dhr. O.R. (Olivier) Morot Dhr. O.R. (Olivier) Morot t: +31 (0)6 53175 377 o.morot@nwo.nl