'Natuurontwikkeling heeft ook maatschappelijke relevantie'

12 juni 2017

Religieuze elementen spelen een rol in de communicatie over natuur. Woorden en beelden die appelleren aan zinervaringen, zoals ‘het hervinden van jezelf’ in de natuur, of ‘de stilte horen’ of ‘de leegte ervaren’ zijn daarvan voorbeelden. Natuurontwikkeling is niet alleen belangrijk om ecologische redenen, maar heeft ook maatschappelijke relevantie heeft, concludeerde onderzoeker Peter Jansen. Hij promoveert 14 juni aan de Wageningen Universiteit.

De grootste (Mimosa) boom van Thailand in de provincie Kanchinaburi.De grootste (Mimosa) boom van Thailand in de provincie Kanchinaburi. Beeld: Shutterstock.

‘Spreken over natuur zegt meer over onze verhouding tot de natuur dan over de natuur zelf. Communicatie over natuur is niet neutraal. Dat hoeft ook niet, maar mijn proefschrift is een pleidooi om er open over te zijn,’ aldus Jansen.

Jansens laat zien dat in de communicatie over natuur woorden en beelden die de natuur neerzetten als ‘de betere wereld’ ten opzichte van het dagelijkse leven. Hoewel de communicatie over natuur voornamelijk afkomstig is van natuurorganisaties, zijn zij in zekere zin wel uitvoerders van het overheidsbeleid. Jansen stelt zich de vraag of de overheid zich hier bewust van is en of dit vanuit veronderstelde onpartijdigheid wel wenselijk is…

Religieuze connotatie

Jansen: ‘De ervaringen die mensen in de natuur opdoen leiden in de communicatie over natuur tot elementen met een religieuze connotatie. Uit het onderzoek blijkt dat er veelal geen sprake is van een verwijzing naar een persoonlijke God, maar dat het een religieuze ervaring in de brede zin van het woord betreft. Een ervaring die mensen brengt tot voorbij dat wat men rationeel kan bevatten en waardoor ze zich aangesproken voelen. Het je verbonden weten met iets groters dan jezelf en iets als ‘heilig’ ervaren.´

In een studie over het eiland Tiengemeten vergeleek de onderzoeker de ervaringen van bezoekers met de communicatie van beleids- en communicatieprofessionals. Hieruit blijkt dat er spanning bestaat tussen wat professionals communiceren en wat bezoekers ervaren. De professionals geven aan dat de publieke communicatie het gevoel zou moeten oproepen ‘daar wil ik zijn, dat is wat ik wil ervaren!’ Woorden en beelden die gebruikt worden komen echter niet altijd overeen met de ervaringen van bezoekers als ze eenmaal op de beschreven plaats zijn. Dat laat zien dat het belangrijk is om geen al te hoge verwachtingen te scheppen in de communicatie. Maar ook dat bezoekers, zij het veelal onbewust, wel op zoek zijn naar de beleving die in de communicatie worden voorgesteld, aldus Jansen.

Meer informatie

Peter Jansen (1977) voltooide zijn proefschrift ‘Framing nature. Searching for (implicit) religious elements in the communication about nature’ aan Wageningen Universiteit. Onderzoek is uitgevoerd in opdracht van lectoraat Journalistiek en Communicatie van de Christelijke Hogeschool Ede in samenwerking met de leerstoel Reformatorische Wijsbegeerte en Wageningen Universiteit, met NWO-financiering uit het programma Promotiebeurs voor leraren. Promotoren zijn prof. dr. ir. H. Jochemsen (WUR), prof. dr. J. Keulartz (Radboud Universiteit) en dr. ir. J. van der Stoep (CHE).

Peter Jansen is docent bij de opleidingen Journalistiek en Communicatie op de Christelijke Hogeschool Ede. Daarnaast is hij raadslid van de ChristenUnie in Ede.


Bron: Christelijke Hogeschool Ede