Visualisatie in netwerkpsychometrie werkt

5 april 2017

Hoe kun je psychologische verschijnselen in kaart brengen, waarbij hun samenhang en interactie goed te zien is? Sacha Epskamp introduceert in zijn onderzoek deze zogenoemde ‘netwerkpsychometrie’. Hij lichtte verschillende vormen van psychologische netwerken uit. Epskamp promoveert woensdag 5 april aan de Universiteit van Amsterdam met NWO-financiering uit het programma Onderzoekstalent.

Een web van draden die een netwerk vormen. Beeld: ShutterstockBeeld: Shutterstock

Netwerkpsychometrie is het schatten van netwerkstructuren in psychologische data. Deze discipline is ontstaan uit de vraag om psychologische verschijnselen niet te zien als eigenschappen die onderhevig zijn aan een ‘onderliggende’ klacht of geestesgesteldheid, maar veeleer als een gevolg van directe interacties tussen die gemeten eigenschappen. Denk bijvoorbeeld aan klachten als slapeloosheid, vermoeidheid en concentratieproblemen – geen eigenschappen die beïnvloed worden door een onderliggende depressie maar juist eigenschappen die met elkaar interacteren: concentratieproblemen vloeien immers veelal voort uit vermoeidheid en vermoeidheid uit insomnia.

De psychologie is buitengewoon complex: hoe je de wirwar aan stemmingen, gevoelens en aandoeningen in mensen in modellen kunt vatten behoort tot een vrij jonge discipline: de netwerkpsychometrie. Wat zou het niet mooi zijn als je, op basis van bijvoorbeeld digitaal verwerkte vragenlijsten, door geavanceerde software een in een oogopslag begrijpelijk netwerk kunt tonen van bijvoorbeeld een patiënt in klinische praktijk. Sacha Epskamp onderzocht alle stappen die nodig zijn in het gebruik van netwerkmodellen in de psychologie, van het schatten van modellen op basis van data tot de interpretatie en visualisatie, om zodoende de verbindingsstructuren en variabelen helder in beeld brengen. Zo komt de methode genaamd LASSO als beste uit de bus: in simulatiestudies laat de onderzoeker zien dat de beschreven methode goed werkt.

Epskamp uit ook waarschuwingen tegen het over-interpreteren van geschatte netwerken op psychologische data. Zo kan het zijn dat een onderzoeker bepaalde verbindingen mist. Belangrijk om te weten voor de gebruiker van netwerkmodellen in de klinische praktijk.

Meer informatie

S. (Sacha) Epskamp (1985) voltooide zijn proefschrift ‘Network Psychometrics’ binnen het gelijknamige project, gefinancierd uit het NWO=programma Onderzoekstakent, aan de Universiteit van Amsterdam, Faculteit Gedrags- en Bewegingswetenschappen. Hoofdaanvrager en promotor is prof. dr. D. (Denny) Borsboom. Co-promotor is dr. L.J. (Lourens) Waldorp.

Sacha Epskamp werkt als universitair docent Psychologische Methoden en Psychometrie aan de Universiteit van Amsterdam.


Bron: NWO