Strafrechtelijke samenwerking in Europa moet hechter

24 mei 2017

‘Waar de criminaliteitsbestrijding nationale grenzen doorkruist, moeten fundamentele rechten volgen. Zonder een actieve en open opstelling van de EU en haar lidstaten is het opbouwen van noodzakelijk vertrouwen erg lastig.’ Dat betoogt jurist Michiel Luchtman (Veni, Vidi) aan de vooravond van de aanvaarding van zijn leerstoel Transnationale rechtshandhaving en fundamentele rechten aan de Universiteit Utrecht. Hij houdt vrijdag 2 juni zijn oratie.

Rechtssystemen van lidstaten sluiten niet op elkaar aan. Dat kan ervoor zorgen dat verdachten of veroordeelden ten onrechte de dans ontspringen. Zo komt het voor dat verdachten in het ene land een deal sluiten om onder een veel strengere straf in een ander land uit te komen. Het omgekeerde gebeurt nog vaker: de rechtspositie van verdachte of veroordeelde burgers komt in de samenwerking snel in het nauw. Zo worden personen overgeleverd naar andere landen voor ‘bagateldelicten’, zonder dat daar veel aan te doen is. Die procedures hebben een enorme impact op iemands leven en dat van zijn of haar familie.

‘Meer dan ooit wordt Europese integratie gepresenteerd als een bedreiging voor de nationale soevereiniteit,’ aldus Luchtman. ‘Tegelijkertijd zijn de uitdagingen die op de Europese staten afkomen, niet gering, of ze nu lid zijn van de EU of niet. Terrorisme, mensenhandel en financiële fraude vragen om effectieve strafrechtelijke samenwerking. Voor snelle en effectieve samenwerking is onderling vertrouwen nodig. Vandaar mijn pleidooi voor een actieve en open opstelling van EU en lidstaten.’

Europese samenwerking versnelt procedures

In zijn rede gaat Luchtman in op de meerwaarde van de Europese strafrechtelijke samenwerking. Hij betoogt dat nieuwe Europese vormen van samenwerking de procedures voor samenwerking aanmerkelijk hebben versneld. De kans op straffeloosheid is verkleind. Daardoor dragen ze bij aan het terugdringen van een handhavingstekort. Hij signaleert ook dat die nieuwe vormen van samenwerking buiten de EU niet goed denkbaar zijn. Luchtman breekt een lans voor een bredere aanpak. Juist vanwege de wens tot bescherming van hun soevereiniteit, doen de lidstaten de belangen van burgers, maar ook die van de politie- en justitiediensten, nog vaak te kort.

Meer informatie

Prof. mr. dr. M.J.J.P. (Michiel) Luchtman (1975) werkt binnen de Universiteit Utrecht, Faculteit Recht, Economie, Bestuur en Organisatie in de sectie Strafrechtswetenschappen (Willem Pompe Instituut) onder meer vanaf 2015 aan zijn Vidi-project ‘The rise of EU law enforcement authorities - Protecting fundamental rights and liberties in a transnational law enforcement area’. Zijn oratie ‘Transnational law enforcement - Fundamental rights in European judicial cooperation’ vangt aan om 16.15 uur in het Academiegebouw.

Bron: Universiteit Utrecht