Muziek kan Curaçaoënaar op weg helpen naar sociale cohesie

10 maart 2017

Muziek speelt een belangrijke rol binnen de Curaçaose gemeenschap als middel voor een collectieve identiteit, in een transnationale context. Je kunt muziek immers schrijven, uitvoeren en beluisteren aan beide kanten van de oceaan, zowel op het eiland zelf als in Nederland. Guiselle Starink-Martha verrichtte onderzoek naar de betekenis van muziek voor de Curaçaoënaar. Volgens haar biedt de beleidsmatige inzet van muziek als middel voor ‘nation-building’ zelfs veel mogelijkheden. Zij promoveert vrijdag 10 maart aan de Radboud Universiteit en werkt als postdoc binnen het NWO-programma Caribisch onderzoek: een multidisciplinaire benadering.

Willemstad, CuraçaoFoto: Shutterstock

In Nederland wonen zo’n 140.000 Antillianen, van wie het merendeel met hun roots in Curaçao – of ze zijn er zelf geboren of hun ouders komen er vandaan. Op het Caribisch eiland wonen ongeveer 150.000 Curaçaoënaars. Guiselle Starink-Martha onderzocht verbanden tussen muziek, een gevoel van ‘ergens thuishoren’ en de constructie van culturele identiteiten door Curaçaoënaars die aan beide kanten van de Atlantische Oceaan wonen. ‘Transnationale’ Curaçaoënaars bevinden zich als het ware ‘tussen’ de Nederlandse en de Curaçaose samenleving in. Zij moeten aan verwachtingen voldoen vanuit beide samenlevingen: ben je trouw aan een Afro-Curaçaose afkomst of probeer je onderdeel uit te maken van de Nederlandse (en typisch Europese) samenleving? Kan dat samen gaan?

Geluid van een dubbele diaspora

Starink-Martha: ‘In deze tussenruimte figureren verschillende culturele producten, waaronder muziek en muzikale optredens. Ik analyseerde muzikale constructies van Curaçaose identiteiten door te kijken naar alledaagse handelingen die eraan bijdragen. Ik heb met name artiesten als Fresku en Izaline Calister, en de muziekgroep Ola Caribense onder de loep genomen. In hun muziek klinkt het geluid van een dubbele diaspora: zowel de gedwongen verplaatsing van talloze mensen vanuit Afrika naar de Caraïben, daarna de migratie van hun nazaten vanuit Curaçao naar Nederland. Ik constateer dat er grote flexibiliteit in Curaçaose identiteitsconstructies bestaat, hetgeen hen mogelijkheden biedt om handig om te gaan met de postkoloniale en geglobaliseerde realiteit.’

Volgens de onderzoekster bieden Caribische populaire cultuuruitingen bijzondere mogelijkheden voor beter begrip van de relatie tussen identiteitsconstructies en empowerment. Transnationalisme sluit niet per se nation-building en integratie uit. Het kan juist een logische route naar sociale cohesie zijn. ‘Mijn onderzoek wijst uit dat ‘beleidsmatig’ inzetten van muziek – niet alleen als entertainment dus – als middel voor identiteitsconstructie en nation-building veel mogelijkheden biedt. Muziek roept op interactieve wijze emotie en actie op. Als gereedschap voor zelfontwikkeling en het creëren van een binding met de nieuwe omgeving. Denk aan creatief-educatieve projecten. Er kunnen natuurlijk wel onverwachte symbolische betekenissen kleven aan muziek.’

Meer informatie

G.A.M. (Guiselle) Starink-Martha (1978) voltooide haar proefschrift ‘A Song for Curaçao. Musical Performances of Double Diaspora’ aan de Radboud Universiteit, Faculteit der Letteren en werkt nu als postdoc binnen het project ‘Islands, Nationness and the Imagination: Non-Sovereign States and the Politics of Belonging in the Dutch Caribbean’ met NWO-financiering uit het programma Caribisch onderzoek: een multidisciplinaire benadering. Hoofdaanvrager was prof. dr. M.L.L. (Monique) Volman. Promotor is prof. dr. A.M. (Anneke) Smelik.


Bron: NWO