‘Gebruik collectief geheugen theaterbezoekers voor herbestemming leegstaand fabrieksgebouw’

7 februari 2017

Een leegstaand fabrieksgebouw omtoveren tot een culturele instelling, met een optimaal resultaat voor de gebruiker… hoe pak je dat idealiter aan? Onderzoekster Marline Lisette Wilders vatte de koe bij de horens en toog met Rubiconfinanciering naar Turijn, waar het gebouw uit 1925 van tapijtenfabrikant Paracchi als laboratorium werd gebruikt. Zij ontdekte dat het collectief geheugen van theaterbezoekers op allerlei niveaus onmisbaar is als aanvullend instrument voor herbestemming. Uitkomsten van dit ontwerpend onderzoek zijn gebundeld in het boek ‘[RE]FRAME. De fabriek herontdekt: het perspectief van gebruikers in het transformatieproces’.

De voormalige tapijtfabriek van Paracchi in Turijn.De voormalige tapijtfabriek van Paracchi in Turijn. Foto: Fabio Romerio, Andrea Zagoner

Welke rol kunnen de ervaringen en percepties van eindgebruikers spelen bij de transformatie van industrieel erfgoed tot culturele locaties? Deze vraag stond centraal in het interactieve ontwerplaboratorium [RE]FRAME dat onderzoeker Marline Lisette Wilders en architect Edoardo Mentegazzi in 2015 en 2016 organiseerden in de Noord-Italiaanse industriestad Turijn. Het gelijknamige boek dat vorige maand werd gepubliceerd bevat waardevolle informatie voor architecten, gemeentebestuurders en erfgoedorganisaties en draagt bij aan mogelijke ontwerpstrategieën voor herbestemmingsprojecten in Europese steden.

Cultuur als instrument voor ontwikkeling

Het interactieve ontwerplaboratorium maakte deel uit van het tweejarig Rubiconproject ‘From Working Space to Theatre Space: the User Perspective’. Wilders en Mentegazzi onderzochten hoe lokale gemeenschappen zich verlaten industriële plekken toe-eigenen en de verschillende waarden en betekenissen van deze locaties een nieuwe invulling krijgen als gevolg van het hergebruik. Wilders: ‘Het onderzoek vond plaats in Turijn, dat zich ontwikkelt van een industriële one-company town naar een postindustriële smart city, waarin een belangrijke rol is weggelegd voor cultuur als instrument voor ontwikkeling. In Noord-Italië bevindt zich veel ontmantelde industrie.’

Boek: 'De fabriek herontdekt: het perspectief van gebruikers in het transformatieproces'.Boek: 'De fabriek herontdekt: het perspectief van gebruikers in het transformatieproces'.

In eerste instantie zijn, samen met de Politecnico di Torino, de ervaringen rond twee reeds gerealiseerde herbestemmingsprojecten in de regio in kaart gebracht. Vraag was of de theaterbezoekers de locatie anders zijn gaan waarderen door de transformatie en hoe de industriële omgeving de theaterervaring heeft beïnvloed. Deze inzichten zijn vervolgens via ontwerpend onderzoek met jonge architecten, theatermakers en theaterpubliek getest op hun bruikbaarheid bij de herontwikkeling van de tapijtfabriek Paracchi. Dat leidde tot een concreet ontwerpvoorstel voor de overgang tot een cultuurfabriek. Wilders en Mentegazzi toonden op deze manier aan dat nieuwe ontwerpstrategieën kunnen worden ontwikkeld die voldoen aan de behoeften van toekomstige gebruikers.

Meer informatie

M.L. (Marline Lisette) Wilders (1978) was verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, Amsterdam School for Cultural Analysis (ASCA), toen zij haar Rubicon-project ‘From working space to theatre space: the user perspective’ uitvoerde. Momenteel is zij als postdoc werkzaam in het JPI-project ‘CHIME - Cultural Heritage and Improvised Music in European Festivals’ van prof. dr. Walter van de Leur (Universiteit van Amsterdam).


Bron: NWO