Belgische EU-ambtenaar is meer pro-Europa dan Britse

22 maart 2017

Onder ambtenaren van de Europese Commissie lopen rolopvattingen sterk uiteen, afhankelijk van de nationaliteit. Zo is de Belgische ambtenaar gemiddeld meer pro-Europees dan de Britse. Dat blijkt uit het proefschrift ‘Under Pressure! The Institutional Role Conceptions of Commission Officials in an Era of Politicization’ van Bart Bes aan de VU Amsterdam. Hij promoveert woensdag 22 maart met NWO-financiering uit de Vrije competitie.

Europese vlaggen voor gebouwFoto Shutterstock. Copyright pbombaert

Sinds de moeizame ratificatie van het Verdrag van Maastricht in het begin van de jaren 90, staan de instituties van de Europese Unie (EU) steeds meer onder publieke en politieke druk. De invloed van de EU dringt dieper door in de samenlevingen van de 27 lidstaten. Haar wenselijkheid wordt in toenemende mate door Europese politici en burgers bediscussieerd: de EU is politiek controversieel geworden oftewel ‘gepolitiseerd’. De Europese Commissie, het meest centrale uitvoerende orgaan van de EU, is vaak het mikpunt van kritiek. Tegenstanders van de EU schilderen de Commissie af als een ondemocratische en illegitieme organisatie die wordt bemand door ‘Eurofiele’ ambtenaren. In hoeverre is dit beeld accuraat? Bart Bes onderzocht het.

Om de rolopvattingen van Commissieambtenaren te duiden, richtte Bart Bes zich in het bijzonder op de potentiële invloed van nationale debatten waarin de EU politiek controversieel is geworden. Uit zijn onderzoek blijkt dat Commissieambtenaren reageren op de sterkte van anti-Europese gevoelens in hun thuisland. Een hoge mate van Euroscepsis ‘thuis’ matigt de pro-Europese rolopvattingen van Commissieambtenaren. Hun collega’s uit landen waar Europese integratie sterk in de aandacht staat neigen juist naar meer pro-Europese opinies.

Politisering legt spanning bloot

Bart Bes analyseerde drie verschillende ‘survey-waves’ (1995-1997, 2002 en 2008) in de afgelopen vijftien jaar en nam vele persoonlijke interviews af. Gemiddeld genomen blijkt de Belgische ambtenaar meer supra-nationalistisch dan de Britse. Bovendien blijkt de verscheidenheid aan rolopvattingen over de jaren heen te  zijn  toegenomen. Opvallend is echter: hoewel politisering Commissieambtenaren stimuleert om hun rolopvattingen te heroverwegen, blijkt het, in het specifieke geval van handelsonderhandelingen, hun beleidswerk maar weinig te beïnvloeden.

Bes concludeert dat politisering spanning blootlegt tussen twee claims waarmee Commissieambtenaren de rol van hun organisatie legitimeren: ‘de Commissie is responsief naar de burgers’ tegenover ‘de Commissie formuleert effectief beleid’. Politisering daagt ambtenaren uit de Europese Commissie continu uit om hun rolopvattingen opnieuw uit te vinden en overeen te stemmen met één van deze twee claims.

Meer informatie

B.J. (Bart) Bes (1988) voltooide zijn proefschrift ‘Under Pressure! The Institutional Role Conceptions of Commission Officials in an Era of Politicization’ aan de Vrije Universiteit Amsterdam, Faculteit der Sociale Wetenschappen, afdeling Bestuurswetenschap en Politicologie, binnen het project ‘Senior Commission Officials’ Role Perceptions in a Changing Europe’, met NWO-financiering uit de Vrije competitie. Hoofdaanvrager en promotor is  prof. dr. E.A.E.B. (Liesbet) Hooghe. Co-promotor is prof. dr. B.J.J. (Ben) Crum. Bart Bes werkt inmiddels als postdoc aan Lund University in Zweden.

 


Bron: NWO