Negen nieuwe projecten op het gebied van maatschappelijk verantwoord innoveren

Menselijke controle over automatische voertuigen?

27 februari 2017

Binnen het NWO-programma Maatschappelijk verantwoord innoveren zijn negen nieuwe onderzoeksprojecten gehonoreerd, alle gelieerd aan de topsectoren. Deze projecten brengen mogelijke ethische en maatschappelijke kwesties van (technologische) innovaties in een vroeg stadium in kaart, zodat hiermee in het innovatieproces rekening kan worden gehouden. Dit vergroot het draagvlak onder de stakeholders.


Hoeveel taken kan een zelfrijdend voertuig veilig van een bestuurder overnemen? En wie is er verantwoordelijk als het misgaat? Welke institutionele en bestuurlijke veranderingen zijn nodig in de gassector om een maatschappelijk verantwoord energiesysteem te realiseren? Hoe kun je feiten en fabels over technologische innovaties met grote impact op het publieke debat en beleidsvorming vervangen door betere beelden over technologieën?

Wetenschappers en private partijen buigen zich samen over deze en andere vragen binnen het NWO-onderzoeksprogramma Maatschappelijk verantwoord innoveren (NWO-MVI), dat aansluit op het topsectorenbeleid van de Nederlandse overheid en de Nationale Wetenschapsagenda. NWO heeft een budget van ruim 6 miljoen euro voor dit programma beschikbaar gesteld, waarmee nu negen nieuwe wetenschappelijke onderzoeksprojecten kunnen starten. Deze projecten bevinden zich op onderwerpen die voor specifieke topsectoren relevant zijn. Andere projecten zijn geïnspireerd op onderwerpen uit de Nationale Wetenschapsagenda, waaronder digitalisering. Deze projecten hebben allemaal een casus die voor meerdere topsectoren relevant is.

Een internationale commissie, bestaande uit onderzoekers en maatschappelijke stakeholders en onder voorzitterschap van professor Armin Grunwald, heeft alle ingediende onderzoeksvoorstellen beoordeeld op zowel de wetenschappelijke kwaliteit als de maatschappelijke relevantie.

Later in 2017 is een nieuwe call voorzien. Hierbinnen kunnen voor een aantal onderwerpen weer onderzoeksplannen worden ingediend.

Wat is maatschappelijk verantwoord innoveren?

Het succes van innovaties hangt in toenemende mate af van de maatschappelijke inbedding ervan. Vraagstukken op het gebied van bijvoorbeeld landbouw en voedsel, life sciences en gezondheidszorg, energietransitie en digitalisering vereisen integrale en innovatieve oplossingen. De kans dat veelbelovende innovaties slagen is veel groter wanneer tijdig rekening wordt gehouden met ethische en maatschappelijke aspecten. Dit is het doel van het NWO-MVI onderzoeksprogramma: het genereren van verantwoorde innovaties, die op een breed draagvlak kunnen rekenen.

Over NWO-MVI

Het NWO-programma ging in 2008 van start in samenwerking met zes ministeries. Inmiddels is het uitgegroeid tot een programma met een prominente plaats in de NWO-bijdrage aan de Nederlandse Kennis- en Innovatiecontracten voor de periode 2014-2017. Afgelopen ronde was er voor het eerst een financiële bijdrage vanuit het TKI Gas van de Topsector Energie. In maart van dit jaar wordt het digitale webportal gelanceerd van het nieuwe Platform voor Maatschappelijk verantwoord innoveren (NWO-MVI), waarin de resultaten van meer dan zestig wetenschappelijke onderzoeken (waarvan meer dan de helft als publiek-private samenwerkingen) ontsloten en doorzoekbaar gemaakt worden.

Binnen NWO-MVI is er een beproefde aanpak ontwikkeld. Onderzoek gebeurt altijd in interdisciplinaire teams van alfa-, bèta- en gammawetenschappers (bijvoorbeeld een filosoof, een ingenieur en een econoom). Zo'n team werkt nauw samen met private partners. Bij alle projecten die nu van start gaan, is tenminste één private partner betrokken die 20 procent van het totale projectbudget financiert. De overige 80 procent is afkomstig van NWO. Via valorisatiepanels – waarin (tussen)resultaten worden besproken met directe belanghebbenden, inclusief bijvoorbeeld beleidsmakers en eindgebruikers – is het onderzoek bovendien verankerd in de maatschappij. Zo kunnen de behaalde resultaten ook daadwerkelijk worden toegepast.

Bron: NWO