Vogels helpen elkaar nu, voor toekomstige beloning

23 oktober 2017

Vogels zorgen voor het nageslacht van soortgenoten wanneer daaraan in de toekomst een voordeel kleeft. Acceptatie in andermans territorium en de kans dat territorium later misschien wel te erven zijn beloningen waarvoor sommige vogels de eigen kans op voortplanting een tijdje laten schieten. Hierover publiceert Sjouke Kingma, Veni onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen, in Nature Communications.

In bijna tien procent van de vogelsoorten wereldwijd stellen sommige individuen de eigen kans tot voortplanting uit om juist soortgenoten te helpen bij de zorg voor hun nageslacht. Dit gedrag komt ook voor bij sommige zoogdieren, vissen en insecten. Maar al sinds de tijd van Charles Darwin gaan biologen ervan uit dat alle dieren zelfzuchtig zijn: ze streven hun eigenbelang na omwille van een zo groot mogelijke kans de eigen genen aan het nageslacht te kunnen doorgeven. Maar waarom offeren sommige vogels zich op door andere te helpen? Er moeten voordelen zijn aan zelf niet broeden en energie verspillen aan het helpen van anderen.

Territorium

Eén verklaring is dat ze alleen verwante familieleden helpen, jongere broers en zussen waarmee ze veel dezelfde genen delen. Zo worden de eigen genen toch doorgegeven ondanks dat de helpers zelf zich niet voortplanten. Evolutionair bioloog Kingma bestrijdt die algemeen geaccepteerde visie in een recente studie. Hij toont aan dat individuen meehelpen met het vooruitzicht op toekomstig persoonlijk voordeel. Kingma vergeleek 44 vogelsoorten waarbij sommige vogels andere helpen in plaats van zelf zich voort te planten. Weliswaar helpen sommige vogels alleen de eigen familieleden, maar vele hielpen niet-familieleden juist veel meer wanneer ze in de toekomst het territorium kunnen erven.

Seychellen rietzangerAfbeelding: Seychellen rietzanger

Huiseigenaar

'Voor vogels is een territorium net zoiets als een huis. Bij sommige soorten staan de 'huiseigenaren' het toe dat andere in hun territorium leven en dat de extra bewoners helpen bij de verzorging van het nageslacht van de huiseigenaar. Het is logisch dat ze elkaar helpen wanneer alle vogels in het territorium familie zijn van elkaar. Maar vaak zijn ze dat niet. Mijn onderzoek toont aan dat de huiseigenaren veel meer worden geholpen als de helpers in de toekomst het territorium kunnen erven. Als je weet dat je later een huis erft, dan ben je geneigd de huidige eigenaar te helpen in het onderhoud ervan. Precies dat doen veel vogels: help de huidige eigenaar zodat het territorium later meer waard is als je het erft.'

Kingma ziet twee manieren waarop dit principe werkt. 'Tonen dat je hulpvaardig bent vergroot de kans dat het broedpaar je tolereert in het territorium zodat je later misschien wel het territorium kunt erven. Daarbij, als je de koters van de huidige eigenaar helpt, dan creëer je je eigen hulptroepen in de toekomst. Tegen de tijd van de overdracht van het territorium beschikt de hulpvaardige vogel al over een team van jonge vogels dat hem wil helpen.'

Het idee van elkaar helpen lijkt voor de mens misschien niet zo vreemd maar waarom wilde dieren dit doen was tijdenlang een raadsel voor biologen. Dit onderzoek toont aan dat dieren kunnen plannen en hun gedrag kunnen aanpassen aan doelen in de toekomst.

Artikel

Direct benefits explain interspecific variation in helping behaviour among cooperatively breeding birds,  Nature Communications, 23 oktober 2017.

 

Bron: NWO