Vijf toekenningen in Open Programma

20 december 2017

In het Open Programma voor aard- en levenswetenschappen heeft het domeinbestuur vijf projectvoorstellen goedgekeurd. De onderwerpen zijn een eiwit voor vetzuuropname, de verwerking van alledaagse geluiden in de hersenen, DNA kopieerprocessen, autofagie, en evolutie van synthetische organismen.

De commissie had 15 aanvragen beoordeeld en een prioriteitsvolgorde opgesteld voor 17 aanvragen – twee aanvragers trokken hun voorstel in. Met deze vijf toekenningen is ruim 1,2 miljoen euro gemoeid. 

Vacuolar-type H+-ATPase as target to modulate fatty acid uptake into the heart: application for treatment of diabetic cardiomyopathy
Dr. J.J.F.P. Luiken, UM
Hoe regelt een cel de opname van vetzuren? Een rol voor een nieuw eiwit.
Vetzuren zijn belangrijke voedingsstoffen voor cellen, onder andere als brandstof voor energielevering. Maar worden er teveel vetzuren opgenomen, dan leidt dit tot vervetting en functieverlies van de cel. Door het westers eetpatroon zien we steeds meer vervetting van het hart, en dat veroorzaakt hartfalen. Recent hebben wij een nieuw eiwit ontdekt dat de cellulaire vetzuuropname reguleert. Dit project wil het precieze werkingsmechanisme van dit eiwit ontrafelen. Zo kunnen we begrijpen hoe een cel de opname van voedingsstoffen reguleert en nieuwe aangrijpingspunten vinden voor de medicamenteuze behandeling van hartfalen.

Neural mechanisms of processing and recognizing complex, statistical sounds
Dr. B. Englitz, RU
De verwerking van natuurlijke geluiden in het brein
Gehoor is een belangrijk alledaagse zintuig voor de mens. Het geluid van regen verschilt van dag tot dag, echter de mens kan dit geluid altijd herkennen als regen. Veel van dit soort natuurlijke geluiden worden het best beschreven door hun gemiddelde eigenschappen, niet de details. De onderzoekers gaan analyseren welk gedeelte van het brein reageert op dit soort geluiden, en hoe ze verschillen in hun reactie. Ook wordt het besluit onderzocht dat een geluid is veranderd. De resultaten geven ons inzicht in hoe mensen horen in een wereld met meerdere en gecompliceerde geluiden.

Understanding replication fork stalling at the single-molecule level inside bacterial cells
Prof. dr. N.H. Dekker, TUD
Begrip op enkel-molecuul niveau van stagnatie en herstel tijdens het kopiëren van DNA in bacteriële
cellen
DNA kopiëren is een essentieel proces dat veelal gepaard gaat met hoge betrouwbaarheid. Toch kan dit proces vastlopen in de aanwezigheid van beschadigd DNA of eiwitobstakels. Om dergelijke situaties te beperken of onschadelijk te maken, hanteert de cel processen waarvan de ruimtelijke en tijdelijke ordening grotendeels onbekend is. Wij zullen een combinatie van moleculaire biologie en microscopie op enkel-molecuul niveau gebruiken om deze processen nauwkeurig in de tijd te volgen en te kwantificeren. Het begrip van DNA kopieerprocessen dat wij hiermee verkrijgen, draagt bij aan onze inzichten in hun rol in de ontwikkeling van kanker en aan de identificatie van targets voor toekomstige antibiotica.

Tri-dimensional exploration of membrane assembly during autophagosome biogenesis
Dr. M.C. Mari, UMCG
Op zoek naar hoe cellen hun afval opruimen
Cellen moeten toxische en levensbedreigende structuren, afval, opruimen om te overleven. Een proces dat een belangrijke rol speelt in dit opruimen is autofagie, van het Grieks voor ‘zelf-eten’. Dit project wil het mechanisme van autofagie karakteriseren met behulp van hoge-resolutie microscopie. De kennis die we hiermee opdoen is cruciaal voor de ontwikkeling van therapieën voor ziektes waarbij schadelijke structuren, zoals neurotoxische eiwitaggregaten, verwijderd moeten worden.

Experimental evolution of complex cells 
Dr. D.E. Rozen, UL
Evolutie van synthetische organismen
De toenemende complexiteit van het leven is ontstaan door het samengaan van simpele levensvormen. Tijdens dergelijke grote evolutionaire transities gaan twee onafhankelijk-levende individuen samen verder als één nieuw organisme. Maar wat is de drijvende kracht achter dit fenomeen en hoe vindt dit proces plaats? Dit onderzoek creëert en bestudeert evoluerende synthetische organismen om in de toekomst organismen te bouwen die belangrijke stoffen kunnen maken ten bate van de mens.

Bron: NWO