Vier nieuwe projecten in Open Programma voor aardwetenschappen en levenswetenschappen

9 oktober 2017

Het bestuur van NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen heeft vier projectvoorstellen goedgekeurd in het Open Programma binnen de aard- en levenswetenschappen. Het honoreringspercentage bedraagt 21 procent. De projecten gaan over de inzet van autofagie voor de menselijke gezondheid, celdeling van Planctomycete bacteriën die inzetbaar zijn als antibioticum en in de afvalwaterzuivering, DNA structuurveranderingen bij koolmezen en de export van virulentiefactoren uit de cel van de tuberculosebacterie.

Atg1 as the master regulator of autophagosome completion
Dr. F. Reggiori, UMCG
Wat gebeurt er in de laatste, nu nog duistere stappen van autofagie?
Autofagie is een degradatieproces waarmee de cel ongewenste en mogelijk toxische stoffen kan verwijderen. Autofagie wordt strikt gereguleerd door een eiwitcomplex dat zowel de start als het einde ervan bepaalt. Met dit project willen we het functioneren van deze moleculaire schakelaar achterhalen om autofagie aan en uit te schakelen. Autofagie kun je inzetten ten behoeve van de menselijke gezondheid: het is aangetoond dat het induceren van autofagie de ontwikkeling van specifieke neurodegeneratieve ziekten en musculaire dystrofie kan vertragen.

Unravelling the atypical modes of cell division in Planctomycete bacteria: budding and FtsZ-less binary fission
Dr. L.A.M.P. van Niftrik, RU
De ongebruikelijke celdeling van de maatschappelijk relevante Planctomycete bacteriën
Planctomycete bacteriën hebben een afwijkende vorm van celdeling. Normaliter delen bacteriën zich via ‘binaire deling’ gestuurd door het eiwit FtsZ. Planctomyceten delen zich echter via binaire deling zonder FtsZ of via knopvorming. Dit onderzoek wil achterhalen hoe Planctomyceten deze twee ongebruikelijke celdelingsvormen uitvoeren. Dit is belangrijk omdat het kennis oplevert over één van de belangrijkste levensprocessen èn omdat Planctomyceten een grote maatschappelijke relevantie hebben: ze zijn namelijk recent ontdekt als potentiele bron van nieuwe antibiotica. Ook worden anammox Planctomyceten toegepast bij de reiniging van afvalwater. Voor beide toepassingen moet je weten hoe deze bacteriën zich vermenigvuldigen.

Epigenetics of animal personality: causes and consequences of DNA methylation and its influence on exploration behaviour in great tits
Dr. C.H.J. van Oers, NIOO
Epigenetica achter persoonlijkheid: DNA methylering en koolmeesgedrag
Dieren verschillen in de manier waarmee ze omgaan met dagelijkse uitdagingen, dit wordt ook wel persoonlijkheid genoemd. De omgeving en een erfelijke component beïnvloeden de persoonlijkheidskenmerken. DNA methylering is een structuurverandering op het DNA die omgevingsinvloeden kan doorgeven over meerdere generaties en zo de erfelijke component linkt aan omgevingsfactoren. Dit project onderzoekt oorzaken en gevolgen van variatie in DNA methylering in wilde koolmezen met bekende persoonlijkheid. De resultaten zullen bijdragen aan beter begrip van zowel de rol van DNA methylering op de evolutie van gedrag als van de vraag hoe populaties reageren op veranderende omgevingsomstandigheden zoals klimaatverandering.

Elucidating type VII secretion, the protein export pathway of the tuberculosis bacterium
Dr. E.N.G. Houben, VU
Hoe herkent de tuberculosebacterie eiwitten die naar buiten getransporteerd moeten worden?
Op dit moment is de tuberculosebacterie wereldwijd de dodelijkste ziekteverwekker. Problematisch in de bestrijding van tuberculose is het gebrek aan een goed werkend vaccin en de opkomst van antibiotica-resistentie. Voor de ontwikkeling van broodnodige nieuwe tuberculose-behandelingen is een beter begrip nodig van de moleculaire mechanismen die de bacterie gebruikt om ziekte te veroorzaken. Dit onderzoek gaat één van de belangrijkste mechanismen, de export van virulentiefactoren uit de bacteriële cel, ophelderen. We voorzien dat de moleculaire machines die hiervoor verantwoordelijk zijn een centrale rol kunnen spelen in de ontwikkeling van nieuwe antibiotica en een verbeterd vaccin.

Bron: NWO