Twee miljoen euro aan LIFT-subsidies voor publiek-private samenwerking in de Chemie

29 augustus 2017

Zeven academische onderzoekers ontvangen uit het Innovatiefonds Chemie financiering voor samenwerkingen met private partners op het gebied van o.a. efficiëntere productie van medicijnen en duurzame antivries. Dick Janssen, Peter van der Sluijs, Luc Brunsveld, Geert-Jan Witkamp, Ilja Voets, Aletta Kraneveld en Gilles van Wezel hebben een LIFT-project gehonoreerd gekregen. Bedrijven dragen gezamenlijk een half miljoen euro bij aan de verschillende LIFT-projecten. De private bijdrage aan LIFT is een kwart in cash.

Overzicht van de LIFT-toekenningen (in alfabetische volgorde):

Nieuwe meetmethoden voor snellere en betere detectie van longkanker
Luc Brunsveld (Technische Universiteit Eindhoven) i.s.m. Daan van der Kerkhof (Catharina Ziekenhuis), Maarten Broeren (Máxima Medisch Centrum) en Peter Gisberts (Roche Diagnostics)
Er is een noodzaak voor snellere en meer patiënt-specifieke laboratoriumtechnieken voor de detectie van longtumoren. Dit maakt een doelgerichter gebruik van de meer invasieve pathologische detectietechnieken en van therapie mogelijk, alsmede een verlaging van kosten. Het gelijktijdig meten van meerdere tumormarkers is de sleutel hiertoe. In dit project worden deze tumormarkers gevalideerd in een studie in meerdere ziekenhuizen tegelijkertijd. Daarnaast worden nieuwe chemische analysetechnieken voor de tumormarkers ontwikkeld en wordt dit alles gecombineerd in een geautomatiseerd beslismodel dat de arts ondersteunt bij het vinden van de juiste diagnose.

Enzymen uit de computer
Dick Janssen (Rijksuniversiteit Groningen) i.s.m. Peter Quadflieg (EnzyPep)
Enzym-gekatalyseerde chemische reacties worden op steeds grotere schaal toegepast vanwege milieu- en economische voordelen. Echter, het aanpassen van enzymen voor het gewenste proces is vaak zeer tijdrovend en kostbaar. Daarom worden er in dit project computermethoden ontwikkeld die voorspellen hoe een enzym aangepast moet worden om het geschikt te maken voor nieuwe toepassingen. De resultaten zijn belangrijk voor de synthese van farmaceutische producten en voor processen in de fijnchemie.

Chemie is suikergoed voor de detectie van melksuikers
Aletta Kraneveld (Universiteit Utrecht) i.s.m. Jeroen van Bergenhenegouwen (Nutricia Research)
Melk-oligosachariden zijn unieke suikerstructuren in moedermelk. Deze suikers zijn behalve ‘food for bugs’ in de darmen ook belangrijk voor het afweersysteem en het brein van het kind. Hoe en waar deze suikers precies werken op cellen is nog niet duidelijk. Het doel van het onderzoek is de suikers op moleculair niveau een klein beetje te veranderen zonder dat ze hun functie verliezen. Vervolgens gaan de onderzoekers chemische methoden ontwikkelen om de binding van deze suikers in en aan de cel aan te tonen. De Universiteit Utrecht en Nutricia gaan hiervoor samen aan de slag en deze techniek kan in de toekomst gebruikt worden voor het karakteriseren van bindingseiwitten van deze bijzondere suikers.

Moleculen die samenwerken tegen taaislijmziekte
Peter van der Sluijs (Universiteit Utrecht) i.s.m. Katja Conrath (Galapagos)
Taaislijmziekte (CF) is de meest voorkomende erfelijke, niet te genezen ziekte die wordt veroorzaakt door veranderingen in het CFTR (cystic fibrosis transmembrane conductance regulator) gen. In gezonde mensen werkt het CFTR eiwit op het celoppervlak als kanaal voor export van zout uit cellen. Bij CF-patiënten komt het CFTR niet in een functionele vorm op het celoppervlak. In dit project wordt onderzocht hoe (mutante vormen van) CFTR het celoppervlak bereiken. Galapagos heeft nieuwe stoffen ontwikkeld die het defect bij CF verhelpen, en die bij voorkeur in een combinatie van drie dienen te worden gebruikt. Hoe deze stoffen werken is onbekend maar die kennis is belangrijk voor optimalisering van de therapie. In dit project wordt daarom ook gekeken hoe de nieuwe stoffen inwerken op processen waarlangs CFTR op het celoppervlak terechtkomt.

Op de natuur geïnspireerd antivries voor ijsvrije autoruiten
Ilja Voets (Technische Universiteit Eindhoven) i.s.m. Peter Blokpoel (Kemetyl)
In de winter moeten weggebruikers er steevast aan geloven: krabben om autoruiten ijsvrij te maken. Verminderd zicht kan immers leiden tot ernstige ongelukken en fikse bekeuringen. Ruitenwisservloeistof met antivries is zeer effectief, maar bevat in de huidige samenstelling componenten die licht ontvlambaar zijn en die vervaardigd worden uit een waardevolle voedselbron. Geïnspireerd door antivrieseiwitten uit poolvissen en bacteriën, zullen in dit project nieuwe bouwstenen ontwikkeld worden om autoruiten ijsvrij te maken zonder schadelijke gevolgen voor mens en milieu.

Nieuwe schakelaars voor het aanzetten van medicijnproductie in grondbacteriën
Gilles van Wezel (Universiteit Leiden) i.s.m. Menzo Havinga (Batavia Biosciences)
In de komende decennia wordt een snelle toename van de medicijnbehoefte door de wereldbevolking verwacht. Dit vraagt om zowel nieuwe medicijnen als om nieuwe biotechnologische oplossingen voor efficiëntere productie van medicijnen middels cellijnen. In dit project wordt gewerkt aan innovatieve methoden om filamenteuze micro-organismen te screenen voor nieuwe bioactieve natuurstoffen die de groei van zoogdiercellijnen beïnvloeden. Daarbij onderscheiden we moleculen die de groei van productiecellen verbeteren en moleculen die de groei van kankercellen remmen. Zo verkrijgen we nieuwe inzichten en technologieën voor verbeterde screening en tevens nieuwe verbindingen die ons kunnen helpen medicijnen te ontwikkelen en ze efficiënter te produceren.

FerroPhosMoss: nieuwe adsorbentia voor circulair gebruik van fosfaat
Geert-Jan Witkamp (Technische Universiteit Delft) i.s.m. Leon Korving (Wetsus) en Ronald Koorn (Kemira)
Fosfor is een nutriënt en van essentieel belang voor onze voedselproductie. Fosfor in de vorm van fosfaat is echter hinderlijk bij overbemesting en lozingen op oppervlaktewater. Het is ook hinderlijk in industriële watersystemen waar het biologische aanslag stimuleert met extra onderhoudskosten en lagere energierendementen tot gevolg. Het huidige lineaire gebruik van fosfor moet omgezet worden naar een circulair gebruik. Hiervoor zijn nieuwe technieken nodig die fosfaat niet alleen verwijderen, maar waarmee het ook eenvoudig is terug te winnen. Op ijzer gebaseerde adsorbentia hebben een grote potentie doordat ze fosfaat specifiek binden en fosfaat tot zeer lage concentraties verwijderen. Door regeneratie van het adsorbens kan het fosfaat vervolgens in zuivere vorm worden teruggewonnen. In dit project wordt gebruik gemaakt van geavanceerde Mössbauer spectroscopie om op ijzer gebaseerde adsorbentia te ontwikkelen die bestaande belemmeringen voor economische toepassing van deze adsorbentia kunnen wegnemen.

Over LIFT

Het Launchpad for Innovative Future Technology (LIFT) is één van de publiek-private samenwerkingsvormen uit het Innovatiefonds Chemie.. LIFT is bedoeld voor publiek-private samenwerking tussen tenminste één bedrijf en tenminste één kennisinstelling . Aanvragers dienen in één keer een volledig projectvoorstel in, maar een LIFT-project kan in twee fases worden uitgevoerd en gefinancierd. In de eerste fase is de cash-bedrijfsbijdrage lager dan in de tweede fase. De totale projectgrootte ligt tussen 150.000 euro en 300.000 euro. Het gezamenlijke bedrijfsleven betaalt een kwart,  NWO driekwart. Voor meer informatie over Innovatiefonds Chemie, ga naar: https://www.nwo.nl/onderzoek-en-resultaten/programmas/innovatiefonds+chemie.

Bron: NWO