Koen Hendriks, Thanja Lamberts en Cristina Martinez Torres over hun Veni-onderzoek

30 augustus 2017

NWO heeft Veni-subsidies ter waarde van 250.000 euro toegekend aan 154 onderzoekers die onlangs hun doctoraat hebben behaald. Veni-subsidies bieden zeer veelbelovende jonge wetenschappers de kans om hun ideeën verder te ontwikkelen over een periode van drie jaar. Elf van de 154 subsidies werden toegekend aan onderzoekers die werkzaam zijn op het gebied van chemie. Chemie Nieuwsbrief interviewde Koen Hendriks, Thanja Lamberts en Cristina Martinez Torres over hun onderzoek.

Koen Hendriks

Wat ging er door je heen toen je hoorde dat je een Veni kreeg?
Totale Blijheid! En tegelijkertijd een opluchting dat het lange wachten voorbij was. Het aanvraagtraject voor de Veni is behoorlijk lang en er zit veel tijd tussen de aanvraag, het interview, en de uitslag. Ondanks het wachten ben ik ontzettend blij dat de commissie brood in mijn voorstel ziet en dat ze me de kans geven om het onderzoek daadwerkelijk uit te voeren.

Wat voor onderzoek doe je?
Ik werk aan een nieuw type flow-batterij die het mogelijk moet maken om op een grote schaal en op een duurzame manier zonne- en windenergie op te slaan. Deze batterijen zijn gebaseerd op organische moleculen die je zowel positief als negatief kunt laden. Dit maakt de hele batterij een stuk eenvoudiger en robuuster ten opzichte van bestaande technologie.

Hoe ben je zover gekomen?
Mijn focus ligt op het grensvlak tussen organische chemie en energie. Met name de rol die organische moleculen in huidige energievraagstukken kunnen spelen wekt mijn interesse. Tijdens mijn promotieonderzoek heb ik gewerkt aan nieuwe materialen voor plastic zonnecellen. De moleculen die ik daarvoor heb gebruikt zijn goed voor het opwekken van energie, maar ik denk dat ze ook uitstekend energie kunnen opslaan. Dat is wat ik graag verder wil onderzoeken.

Wat zijn je plannen?
Tijdens mijn Veni-onderzoek wil ik graag uitzoeken hoe moleculen eruit moeten zien om toegepast te worden in flow-batterijen. Daarvoor wil ik in eerste instantie nieuwe fundamenten ontwikkelen die relaties beschrijven tussen de chemische structuur van moleculen en hun vermogen om energie op te slaan. Daarnaast wil ik deze materialen toepassen in prototype flow-batterijen die redelijk gemakkelijk kunnen worden opgeschaald. Uiteindelijk droom ik van het opzetten van een onderzoeksgroep die werkt aan organische systemen die met hoge efficiëntie zowel energie kunnen opwekken als energie kunnen opslaan in chemische bindingen.

Voor wie is jouw onderzoek van belang?
In deze beginfase denk ik dat het onderzoek voornamelijk een fundamenteel belang heeft. In een later stadium hoop ik dat de ontwikkelde chemie en technologie een toepassing vindt in de energiesector voor grootschalige opslag van energie. Dit zal uiteindelijk nodig zijn om de transitie te maken naar volledige duurzame energie uit zon en wind, wat in mijn ogen een goede stap zal zijn voor de hele samenleving.

Thanja Lamberts

Wat ging er door je heen toen je hoorde dat je een Veni kreeg?
Het was voor mij enigszins onduidelijk wanneer en op welke manier ik precies de uitslag zou horen. Waarschijnlijk had ik door de zenuwen na afloop van het interview niet goed opgelet. Daardoor heb ik vanaf 20 juli elke dag meerdere keren op de NWO website gekeken. Toen ik het mailtje ontving op 26 juli, merkte ik bij mijzelf toch wel een flinke ontlading van spanning.

Wat voor onderzoek doe je?
Ik doe onderzoek naar chemische reacties die plaatsvinden op het oppervlak van stofdeeltjes in de koude regio's van het interstellair medium. Als gevolg van de lage temperaturen zijn de stofdeeltjes bedekt met een dun laagje ijs dat uit een mengsel van moleculen bestaat. De vraag is welk aandeel van de reactieproducten - van reacties die in principe veel hitte genereren - verdampt van het ijsoppervlak de ruimte in. En even belangrijk: welke mechanismes liggen hieraan ten grondslag?

Wat inspireerde je om dit vakgebied te kiezen?
Mijn promotieplek aan de Sterrewacht Leiden bestond uit twee onderdelen, zowel experimenteel als theoretisch. Het experimentele deel diende uitgevoerd te worden in Leiden, het theoretische deel in Nijmegen, waar ik ook heb gestudeerd. Voor mij was het dus een mooie manier om verschillende universiteiten, mensen, en onderzoeksmethoden met elkaar te combineren. Deze interdisciplinariteit vind ik nog steeds ontzettend leuk.

Wat zijn je plannen?
Tijdens mijn Veni hoop ik in Leiden mij snel te kunnen inwerken in de nieuwe technieken en naast mijn eigen onderzoek ook studenten te kunnen begeleiden. Verder ben ik in de eerste plaats werkzaam bij de afdeling Theoretische Chemie, bij  Jörg Meyer, maar hoop ik op een goede samenwerking met de Sterrewacht die zich op 5 minuten loopafstand bevindt. Tot slot kijk ik ernaar uit om (weer) lezingen te geven bij lokale sterrenkundeverenigingen.

Voor wie is jouw onderzoek van belang?
In de eerste plaats is dit onderzoek van belang voor sterrenkundigen. Met de komst van nieuwe telescopen komt het steeds vaker voor dat we moleculen waarnemen in hoeveelheden die men niet verwacht had. Wanneer oppervlaktereacties ertoe leiden dat reactieproducten verdampen, kunnen we deze in de gasfase waarnemen. Ik doe dus fundamenteel onderzoek met een toepassing in een andere fundamentele tak van sport, namelijk het onderzoek naar de geschiedenis van het zonnestelsel.

Cristina Martinez Torres

Hoe reageerde je toen je hoorde dat je de Veni-beurs zou krijgen?
Het was een spannende tijd, dus ik was enorm opgelucht. Ik ben er de afgelopen zes maanden lang in mijn hoofd mee bezig geweest. En omdat mijn contract afliep, was er extra druk. Ik vond het geweldig om te horen dat ik zo’n prestigieuze beurs had gekregen. Ik heb meteen mijn familie in Mexico gebeld. Die namen slaperig de telefoon op, maar waren toch heel blij met het nieuws.

Wat voor soort onderzoek doe je?
Ik houd me bezig met experimentele biofysica. Ik bestudeer de mechanische respons van een biomateriaal genaamd fibrine en de interactie daarvan met cellen eromheen. Ik probeer te begrijpen hoe deze biologische hydrogels reageren op mechanische stimuli en waardoor die reactie wordt veroorzaakt. Hoewel mijn onderzoek fundamenteel is in plaats van toegepast, is een mogelijke toepassing het ontwerp van slimme biomaterialen die bij weefselmanipulatie als matrix  kunnen worden gebruikt. Wij werken samen met de Vrije Universiteit Amsterdam, het Erasmus MC en biotechbedrijf Fibriant.

Hoe heb je de Veni aangevraagd?
Ik heb er veel energie gestoken om van het voorgestelde onderzoek een goed uitgewerkt project te maken. Ik had een nieuw idee als uitgangspunt, waarvan ik heb bewezen dat het realistisch was door voorlopige gegevens te verzamelen, en ik heb van tevoren afspraken over samenwerkingen gemaakt met partners uit het bedrijfsleven en de klinische praktijk. Daarnaast heb ik tijdens de verschillende stappen van de aanvraagprocedure uitstekende feedback gekregen van mijn collega’s.

Waar ga je de Veni-beurs voor gebruiken?
Met deze Veni-beurs kan ik diepgaand onderzoek doen naar de nog niet eerder onderzochte fysica van de stabiliteit van bloedproppen. Bloedproppen spelen een cruciale rol bij hemostase en wondgenezing, doordat ze bloedverlies tegengaan door de wond af te sluiten en tijdelijk een extracellulaire matrix te vormen waar cellen naartoe kunnen migreren en groeien. Doordat we een kwantitatieve fysische benadering hanteren zal dit onderzoek ons inzicht geven in de manier waarop de respons van de afsluiting wordt aanpast aan een specifieke behoefte.

Wie zullen er uiteindelijk van jouw onderzoek profiteren?
Vanwege de biocompatibiliteit en de natuurlijke wondgenezende functie van fibrine worden afdichtingsmaterialen op basis van fibrine in de klinische praktijk veel gebruikt om bloedingen te stelpen of beschadigd weefsel tijdens chirurgische ingrepen af te dichten. Doordat we fundamenteel inzicht krijgen in de mechanismen die de levensduur van de prop regelen, zal mijn onderzoek met name relevant zijn voor het ontwerp van klinische producten voor wondgenezing.

Bron: NWO