Vier toekenningen in Open Programma aard- en levenswetenschappen

26 juni 2017

Het bestuur van NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen heeft vier projectvoorstellen goedgekeurd in het Open Programma binnen de aard- en levenswetenschappen. De commissie had veertien aanvragen beoordeeld. De nieuwe projecten gaan over bouwstenen van leven in de ruimte, reconstructie van de zeewatertemperatuur in het verleden met behulp van archaea, de verdediging tegen RNA mutaties, en de hoge hitteresistentie van bacteriële sporen die voedselbederf veroorzaken.

PAHs and prebiotic organic chemistry: could complex organics have evolved through large aromatic hydrocarbon-mineral interactions?
Mw. dr. ir. I.L. ten Kate, UU
Polycyclische aromatische koolwaterstoffen als koolstofbron voor bouwstenen van leven
Wat zijn de eerste bouwstenen van leven en waar komen ze vandaan? De meest eenvoudige bouwstenen van leven zijn organische moleculen zoals aminozuren en nucleobasen. Deze moleculen worden gevormd uit koolstofmonoxide en koolstofdioxide op verschillende plekken in de ruimte en op de (vroege) aarde. Een groot deel van de koolstof in de ruimte zit verpakt in polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAKs). Wij onderzoeken of deze PAKs zo kunnen afbreken dat hun overblijfselen óók gebruikt kunnen worden als koolstofbron voor de vorming van organische moleculen. Dan zouden bouwstenen van leven op veel meer plaatsen in de ruimte gevormd kunnen worden.

Biosynthetic Pathways of Archaeal Biomarkers in the Environment: discovering the biological sources and genetic controls of the paleotemperature proxy TEX86
Mw. dr. L.V. Villanueva, NIOZ
Archaeale membraanlipiden in het milieu: de invloed van genetische controle op de TEX86 palaeothermometer
Klimaatmodellen kunnen de mogelijke toename van de temperatuur op aarde ten gevolge van de antropogene emissie van broeikasgassen voorspellen. Deze modellen worden getest met behulp van klimaatgegevens uit het verleden, gegenereerd door het gebruik van zogenaamde temperatuurproxies. De TEX86 palaeothermometer is een proxy die de zeewatertemperatuur uit een verleden reconstrueert en is gebaseerd op de membraanlipiden van ééncellige nitrificeerders, de Thaumarchaeota. Dit project onderzoekt of er naast fysiologische ook een genetische controle is op de membraansamenstelling van deze archaea. Dat zal de interpretatie van TEX86 gegevens uit het verleden betrouwbaarder maken.

Kinetic dissection of nonsense-mediated mRNA decay using live-cell single molecule imaging
Dr. M.E. Tanenbaum, Hubrecht Laboratorium
Visualiseren van de cellulaire verdediging tegen RNA mutaties
Mutaties in genen veroorzaken duizenden genetische stoornissen. Deze mutaties worden gekopieerd naar het RNA en kunnen uiteindelijk in de eiwitten, de werkpaarden van de cel, terecht komen. Cellen hebben een geavanceerd verdedigingsmechanisme tegen dergelijke RNA mutaties. Dat moet zorgen voor de onmiddellijke afbraak van gemuteerde RNAs. Dit project wil de verdediging tegen RNA mutaties in beeld brengen door middel van geavanceerde microscopie om beter te begrijpen hoe cellen zich kunnen verdedigen tegen genetische afwijkingen.

The Molecular Basis of Endospore Heterogeneity
Prof. dr. S. Brul, UvA
‘Op heterdaad betrapt’; identificatie van de moleculaire basis van (hoge) hitteresistentie van bacteriële sporen
Het bodem micro-organisme Bacillus subtilis vormt samen met nauw verwante bacteriën een belangrijke oorzaak van voedselbederf. Onder ongunstige omstandigheden vormt het organisme sporen. Deze zijn een grote uitdaging voor de conserveringstechnieken die de levensmiddelenindustrie toepast. In dit project gaan we op jacht naar de moleculaire basis van de soms zeer hoge hitteresistentie van Bacillus subtilis sporen en naar de reden van hun heterogene gedrag tijdens kieming en uitgroei. Een detailanalyse van de effecten van uithongeren op waargenomen heterogeniteit in overleving en kiemingsgedrag van sporen vormt een belangrijk onderdeel van het project.

 

Bron: NWO