Schade aan wild door toegenomen grenshekken hoeft niet

18 oktober 2016

De toenemende hoeveelheid hekken en muren langs landsgrenzen moeten menselijke migratie aan banden leggen, maar hebben tegelijkertijd desastreuze gevolgen voor de natuurlijke verspreiding van grote dieren. Deze bouwwerken kunnen mogelijk vele tientallen jaren van internationale samenwerking om de verspreiding van bijvoorbeeld Europese bruine beren, lynxen en wolven te faciliteren in een mum van tijd teniet doen. Dat betoogt rechtsgeleerde Arie Trouwborst in een artikel in ‘RECIEL: Review of European, Comparative & International Environmental Law’. De auteur en zijn groep werken aan Tilburg University met Vidi-financiering van NWO.

Twee witte wolven achter een hekBeeld: Robin Keefe, Shutterstock

Hekken, muren en andere obstakels langs landsgrenzen schieten op wereldwijde schaal als paddenstoelen uit de grond. Deze afscheidingen beïnvloeden niet alleen de mensentrek, maar kunnen ook onbedoelde, maar belangrijke gevolgen hebben voor wilde dieren. Denk dan aan: inperking van migratie, het opsplitsen van populaties, en directe sterfte ten gevolge van verstrengeling in gaas of prikkeldraad. Grote carnivoren en herbivoren zijn met name bijzonder kwetsbaar. Trouwborst: ‘Alsof de menselijke tragiek rond dit soort hekken al niet erg genoeg is, komt daar nog eens deze “collateral damage” in de dierenwereld bovenop.’

Dat er hekken staan tussen de Verenigde Staten en Mexico en tussen Noord- en Zuid-Korea is algemeen bekend, maar inmiddels staan er langs andere grenzen ook duizenden kilometers hekwerk, onder meer tussen Maleisië en Thailand, India en Pakistan, Iran en Irak, China en Mongolië, Botswana en Zimbabwe, enzovoort. De haastig opgetrokken obstakels langs de externe en interne grenzen van de EU om de vluchtelingenstroom in te dammen komen daar nog eens bij. Een recente schatting brengt de totale lengte van hekwerken in Europa en Azië alleen (het Midden-Oosten niet meegeteld) op ongeveer 30.000 kilometer.

In strijd met internationale verdragen

Trouwborst en collega’s bekeken de effecten van grenshekken in de natuur vanuit het perspectief van recht en beleid, met de nadruk op het internationale recht van het dierenrijk. Zij analyseerden relevante bepalingen uit een scala aan wereldwijde en regionale juridische instrumenten, met bijzondere aandacht voor het Verdrag van Bonn inzake migrerende diersoorten en de Europese Unie Habitatrichtlijn. Trouwborst: ‘Het ondoordacht oprichten van grenshekken kan, afhankelijk van de omstandigheden, in strijd zijn met een scala aan internationale verdragen, van de African Nature Conservation Convention tot aan het Werelderfgoedverdrag.’

De onderzoekers komen tot de slotsom dat er genoeg ruimte is voor een betere bijdrage van die juridische tools aan het voorkomen en verlichten van schadelijke effecten van grenshekken. Trouwborst: ‘De besluitvorming rond grenshekken is vaak politiek beladen en je kunt helaas niet verwachten dat de gevolgen voor beren of antilopen zullen bepalen of er al dan niet een hek komt. Wat je wel mag verwachten is dat er op zijn minst aandacht is voor de natuureffecten. Bovendien kan met relatief eenvoudige technische ingrepen aan een grenshek al veel narigheid voorkomen worden. Internationale natuurbeschermingsverdragen vormen geschikte fora om het probleem én de oplossingen beter op het netvlies van betrokken overheden te krijgen.’

Meer informatie

Het open-access artikel ‘Border Fences and their Impacts on Large Carnivores, Large Herbivores and Biodiversity: An International Wildlife Law Perspective’ van Arie Trouwborst (met co-auteurs Floor Fleurke en Jennifer Dubrulle) verscheen op 4 oktober in een ‘early online version’ in het tijdschrift RECIEL: Review of European, Comparative & International Environmental Law.

Trouwborst werkt met Vidi-financiering op het project ‘Towards predator proof law in Europe – international, European and national legal instruments and the conservation and management of large carnivores’ aan de Tilburg University, Faculteit Rechtswetenschappen, Europees en Internationaal Publiekrecht.

Gerelateerde items


Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Maatschappij- en Gedragswetenschappen

Programma

Vernieuwingsimpuls

Speerpunt

Vrij onderzoek en talent (2015-2018)