'Inspiratie voor handhaving sociale rechten binnen EU bij andere rechtsgebieden'

2 november 2016

‘We have to work urgently on the European Pillar of Social Rights. Europe is not social enough. We must change that.’ Dat zei President Jean-Claude Juncker van de Europese Unie in september van dit jaar. Rechtskundig onderzoeker Elise Muir werkt binnen Maastricht University aan haar Veni-project dat de handhaving van non-economisch recht binnen de EU in kaart brengt. Zij heeft op basis van de oproep van Juncker een notitie voor de EU geschreven die mogelijk leidt tot een nieuw voorstel voor een richtlijn die betere pan-Europese handhaving van het sociaal recht mogelijk maakt.

Beeld: ShutterstockBeeld: Shutterstock

Op de weg naar handhaving van sociale verworvenheden binnen de EU is het aantal hobbels zo groot dat interventie nodig is. ‘En ‘handhaving’ moet je ruim definiëren,’ aldus Elise Muir, ‘om alle factoren te dekken die de naleving van de EU-regels kunnen verbeteren. Bij het ontbreken van specifieke eisen laat je een en ander over aan de procedurele autonomie van de individuele lidstaten. Dat is nu het geval. De handhaving van sociale rechten in de EU leunt zwaar op de binnenlandse gang van zaken.’ 

Gemeenschapsrecht op sociaal gebied stuit op problemen 

Handhaving van het bestaande acquis van de Europese Unie (het ‘Gemeenschapsrecht’, ook wel het acquis communautaire) op sociaal gebied stuit dus op een aantal problemen. De vraag is of Brussel op het gebied van sociaal recht parallellen kan trekken met de handhaving van andere EU-rechten. Een vergelijking met andere gebieden van het EU-recht biedt handvatten voor handhavingsbepalingen van specifieke beleidsmaatregelen die een rijke bron van inspiratie voor hervorming van de Europese sociale wetgeving kunnen vormen, meent Muir.

Er zijn rechtsgebieden met vergelijkbare machtsverhouding tussen het slachtoffer en de dader van vermeende schending. Eerder genoemde voorbeelden staan bijzonder dicht op het EU-arbeidsrecht; zij hebben ook betrekking op de werkverhouding. De meeste bepalingen vermelde problemen die relevant zijn voor de sociale verworvenheden zijn.

Muir: ‘Zo bestaan er reeds in het kader van de anti-discriminatiewetgeving en het recht op het vrije verkeer van personen wettelijke bepalingen over de toegang tot gerechtelijke en administratieve procedures, tot de bewijslast, het slachtofferschap, gespecialiseerde instanties, sancties, boetes, compensatie en reparatie, de dialoog met de stakeholders en de toegang tot en verspreiding van informatie. Allerlei geregelde aspecten die we als inspiratiebron kunnen gebruiken.’

Gevoelige punten kunnen de bewijslast en de rol van gespecialiseerde instanties zijn. Enkele van die functies kunnen worden toevertrouwd aan arbeidsinspecties, vindt Muir, maar dit vereist wel nieuwe structuren en ter beschikking te stellen financiële middelen. ‘Verder zouden we moeten nadenken over termijnen, voorlopige maatregelen, kosten en niet-juridische regelingen.’

Zichtbaarheid en toegang rechtsgang 

Behalve hervorming van de wetgeving, moet volgens Muir ook de zichtbaarheid van en de toegang tot de rechtsgang mogelijk worden. ‘Je kunt ook denken aan financieringsprogramma’s gericht op ondersteuning van de handhaving van sociale rechten.’

De Commissie legt momenteel de laatste hand aan een notitie, die wellicht het werk van Muir daarin meeneemt op, als opstapje naar een nieuwe richtlijn.

Meer informatie

Elise Muir (1979) voert onderzoek uit binnen het project ‘Taking European values more seriously: collective enforcement of EU non-economic law’ aan Maastricht University, Faculty of Law, met NWO-financiering uit de Vernieuwingsimpuls (Veni).


Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Maatschappij- en Gedragswetenschappen

Programma

Vernieuwingsimpuls

Speerpunt

Investeren in talent en vrij onderzoek (2011-2014)