Hoe percipiëren docenten positieve en problematische relaties met leerlingen?

30 september 2016

Docenten vinden leerlingen met wie zij een positieve relatie hebben als assertief, vriendelijk, gemotiveerd en geïnteresseerd in de stof en in de docent zelf. Dat vinden ze niet van leerlingen met wie de relatie problematisch is. Luce Claessens onderzocht docent-leerlingrelaties in het voortgezet onderwijs vanuit het perspectief van de docent. De vier studies resulteerden in het proefschrift ‘Be on my side, I’ll be on your side: Teachers’ perceptions of teacher-student relationships’, met NWO-financiering uit het Programma voor onderwijsonderzoek. Antropologe en onderwijspsychologe Claessens promoveert vanmiddag aan de Universiteit Utrecht.

Docent bekijkt huiswerk van leerling in klaslokaalBeeld: Alexander Raths, Shutterstock

De centrale vraag tijdens de studies was steeds: hoe percipiëren docenten positieve, neutrale en problematische relaties met individuele leerlingen? Claessens vergeleek de beschrijvingen van positieve relaties met die van problematische relaties. ‘Dan blijkt dat het beeld dat docenten van zichzelf hebben in deze relaties redelijk stabiel is, terwijl het beeld van de diverse leerlingen verschilt.’

Docenten omschrijven leerlingen met wie zij positieve relaties hebben als assertief, vriendelijk, gemotiveerd en geïnteresseerd in de stof en in de docent zelf. Dit in tegenstelling tot leerlingen met wie ze een problematische relatie hebben. Bovendien verschillen deze leerlingen volgens de docenten ook in de mate van vriendelijkheid, niet zozeer in de mate van volgzaamheid.

Naast beschrijvingen van leerlingen, verschilden ook de beschrijvingen van de relaties zelf: op het gebied van kwaliteit (positief of problematisch), focus (op de docent of de leerling) en formaliteit (persoonlijk of professioneel). Opvallend hierbij was dat beginnende docenten in hun beschrijvingen meer de nadruk op henzelf legden en ervaren docenten meer op de leerling.

Claessens: ‘Uit de beschrijvingen van beide groepen docenten blijkt dat hun gedragingen ten aanzien van individuele leerlingen worden beïnvloed door de kwaliteit van de relatie met desbetreffende leerling. Aandacht voor de kwaliteit van docent-leerlingrelaties is dus van belang, zowel voor onderzoek als voor docentopleidingen.’

Meer informatie

Luce Claessens (1977) is antropologe en onderwijspsychologe. Zij voltooide haar proefschrift ‘Be on my side, I’ll be on your side: Teachers’ perceptions of teacher-student relationships’ binnen het project ‘Development of teacher knowledge throughout the professional career: an interpersonal perspective’ met NWO-financiering uit het Programma voor onderwijsonderzoek (samenhangende onderzoekprojecten). Hoofdaanvrager was prof. dr. J.W.F. (Jan) van Tartwijk.


Bron: Universiteit Utrecht