Zeven nieuwe projecten in Open Programma

28 december 2016

Er komen nieuwe onderzoeksprojecten over de bedrading in hersennetwerken, antimicrobiële peptiden, tolerantie voor zoute of zure grond, dinoflagellaten en CO2 in het verleden, nieuwe beenmergcellen, de fysiologische basis van kalkvorming en tenslotte uitdrogingsgevaar voor de kwelderspringer.

De commissie heeft twintig aanvragen beoordeeld, het honoreringspercentage is 35. Deze zeven aanvragen hebben alle een eindscore hoger dan 2 gekregen, wat duidt op de hoge kwaliteit van de toegekende voorstellen.

The fundamental logic of fine-scale connectivity in the developing cortex
Dr. C.A. Lohmann, NIN
De hersenen kunnen onze omgeving begrijpen zodra we zijn geboren. Zo kunnen baby’s direct na de geboorte hun moeder zien en herkennen. Dit is mogelijk omdat hersencellen tijdens de embryonale ontwikkeling in functionele netwerken georganiseerd worden. Wij hebben recentelijk ontdekt dat de bedrading van deze netwerken nauwkeuriger is dan ooit voor mogelijk werd gehouden. Dit project gaat met de nieuwste microscopen onderzoeken waarom deze bedrading zo precies is, ook om te begrijpen hoe fouten in de bedrading kunnen leiden tot cognitieve defecten.

Creation of new-to-nature antimicrobial peptides by introducing post-translational modifications from lanthipeptides and sactipeptides in single hybrid molecules
Prof. dr. O.P. Kuipers, RUG
Lanthipeptiden en sactipeptiden zijn gemodificeerde kleine eiwitten, waarvan velen sterk antimicrobieel. De onderzoekers ontwikkelen een synthetisch biologisch platform om de modificaties van lanthipeptiden en sactipeptiden te combineren. Zo kunnen we nieuwe, niet in de natuur voorkomende peptiden met beide modificaties maken. Dit geeft ruimere modificatiemogelijkheden voor het ontdekken van nieuwe kandidaat antibiotica met hogere stabiliteit, specificiteit en activiteit.

PH2: a kinase controlling vacuolar acidification in plant cells
Dr. F.M. Quattrocchio, UvA
Het verzuren van cellulaire compartimenten is cruciaal voor tal van vitale cellulaire processen zoals het transport van verschillende moleculen en de activiteit van enzymen. De zuurgraad van de vacuole, het grootse organel in een plantencel bepaalt o.a. de kleur van bloemen, de smaak van fruit en de productiviteit van planten die op zure of zoute grond worden verbouwd. Een beter begrip van de mechanismen die het interne zuurgraad in plantencellen regelt is dus interessant: voor wetenschappers die willen begrijpen hoe cellen werken, en voor veredelaars van gewassen die nieuwe variëteiten ontwikkelen met verbeterde kleur, smaak en bovenal een verbeterde tolerantie voor zoute of zure grond.

Reconstructing CO2 concentrations during past warm climates based on dinoflagellate carbon isotope geochemistry
Prof. dr. A. Sluijs, UU
Nu we weten dat hogere CO2 concentraties leiden tot hogere temperaturen rest de vraag hoeveel warmer het wordt bij een bepaalde CO2 stijging: klimaatgevoeligheid. Hiervoor bestuderen we klimaatveranderingen in het verleden maar vroegere CO2 concentraties zijn onvoldoende bekend. Dit onderzoek ontwikkelt een nieuwe methode die CO2 reconstrueert op basis van de chemische samenstelling van fossiele algen (dinoflagellaten). Vervolgens wordt deze methode toegepast voor de reconstructie van CO2 tijdens warme perioden in het verleden om klimaatgevoeligheid te bepalen.

Identification of the blood progenitor niche in the mammalian bone marrow using single-cell sequencing
Prof. dr. ir. A. van Oudenaarden, Hubrecht Instituut
Elke seconde maakt het beenmerg miljoenen nieuwe cellen. De samenstelling van deze indrukwekkende celstroom past zich voortdurend aan de behoefte van het lichaam aan. Recente experimenten suggereren dat elk celtype een corresponderende progenitor cel heeft die voorgeprogrammeerd is om dat specifieke cel type te genereren. Dit voorstel test de hypothese dat de micro-omgeving van progenitor cellen in het beenmerg belangrijk is voor het reguleren van de activiteit van deze cellen. Hiervoor gebruiken we nieuwe technologieën die enkele cellen kunnen sequensen.

Production of Shells under Ocean acidification: DOes calcification Become more or Less Energy-efficient? (PASODOBLE)
Dr. L.J. de Nooijer, NIOZ
Ondanks de diversiteit van organismen die kalk vormen (zoals koralen, schelpen, zeepokken) is het mechanisme waarmee deze dieren hun kalk vormen, onbekend. Dit project zoekt naar de fysiologische basis van kalkvorming door een geïntegreerde biologische, geologische en chemische aanpak. De uitkomst hiervan is van groot belang omdat schelpvorming op geologische tijdschalen verantwoordelijk is voor vermindering van kooldioxide in de lucht.

The adaptive capacity of niche constructing species and consequences for ecosystem processes
Prof. dr. M.P. Berg, VU
De kwelderspringer Orchestia gammarellus is een sleutelsoort voor kwelders. Door hun graafactiviteit en strooiselconsumptie verhogen deze vlokreeften de bodemvruchtbaarheid sterk en beïnvloeden zij de samenstelling van bodemfaunagemeenschappen en kweldervegetaties. Deze biobouwer is gevoelig voor uitdrogen. Meer droge perioden door klimaatverandering verhogen het stressniveau. We onderzoeken hoe snel Orchestia zich kan aanpassen aan klimaatverandering en welke gevolgen dat heeft voor de kweldergemeenschap? Dit zal bijdragen aan ons begrip en de instandhouding van kwelders en hun vele belangrijke ecologische functies.

Bron: NWO