Vijf toekenningen in Open Programma

19 september 2016

Er zijn vijf nieuwe projecten in het Open Programma. Deze gaan over rivieroverstromingen in het verleden en in de toekomst, ziekten door het falen van peroxisomen, golfvoortplanting in diep en ondiep water, een nieuw ontdekt DNA herstelmechanisme en glendonieten en methaan in de Arctic.

Flooding of a warmer world: learning from the last interglacial
Prof. dr. J.C.J.H. Aerts, VU
Overstromingen in een opgewarmde aarde: lessen uit het laatste interglaciaal
Twee eeuwen geleden stelde David Hume voor dat “the future will resemble the past”. Met deze visie in het achterhoofd bestuderen wij de effecten van klimaatverandering op rivieroverstromingen en de maatschappelijke effecten daarvan. We willen leren van een periode 125.000 jaar geleden, toen de aarde warmer was en de zeespiegel aanmerkelijk hoger stond dan nu. Door gebruik van paleogegevens en paleoklimaatmodellen laten we zien waar en hoe weersextremen en overstromingen kunnen voorkomen in een warmer – toekomstig- klimaat.

Peroxisomal membrane protein sorting revisited
Prof. dr. I.J. van der Klei, RUG
Transport van eiwitten naar peroxisomale membranen
Peroxisomen zijn celorganellen met enzymen die belangrijk zijn voor verschillende stofwisselingsprocessen in de cel, zoals de afbraak van vetzuren en waterstofperoxide. Goed functionerende peroxisomen zijn essentieel voor de gezondheid van de mens; het falen van peroxisomen leidt tot vaak fatale ziekten. Onlangs hebben we ontdekt dat de tot nu toe voorgestelde modellen voor transport van peroxisomale membraan eiwitten niet kloppen. Wij gaan nu in detail onderzoeken hoe specifieke peroxisomale membraan eiwitten naar peroxisomen worden getransporteerd. Dit project zal bijdragen aan verbeterde diagnostiek en de mogelijke ontwikkeling van therapieën ter bestrijding van peroxisoom gerelateerde ziekten.

Development of a stochastic wave model for coherent and nonlinear waves over variable depth
Dr. ir. M. Zijlema, TUD
Modellering van golfvoortplanting in diep en ondiep water
Spectrale golfmodellen zijn numerieke modellen die de voortplanting van zeegang en deining berekenen: golven op zee en golven die op het strand rollen. Deze modellen worden gebruikt voor operationele voorspelling op wereld- en regionale schaal en ook ingezet bij golfklimaatstudies in de kustzone. Deze modellen zijn echter ongeschikt om bijvoorbeeld golfvoortplanting in havens te beschrijven. Het blijkt niet mogelijk om coherente golfvelden zoals staande golven te modelleren wegens de expliciete aanname van willekeurige golf fase. Dit project ontwikkelt een model dat op een realistische wijze fase-gebonden golfinformatie kan voorspellen.

Orchestration of genome stability and DNA damage responses by post-translesion synthesis DNA repair
Dr. N. de Wind, UL
Regulatie van cellulaire responsen op DNA schade
Stabiliteit van ons genoom is essentieel ter voorkoming van genetische ziektes als kanker en overerfbare syndromen. Genoomstabiliteit wordt bedreigd door DNA-beschadigingen, uit endogene (zoals metabolisme) en uit exogene (zoals zonlicht) bronnen. Die kunnen zowel veranderingen van baseparen alsook grootschalige herschikkingen van het genoom op gang brengen. Dit project richt zich op de karakterisering van een nieuw ontdekt DNA herstelmechanisme, dat basenpaar veranderingen geïnduceerd door DNA schade voorkómt en dat tegelijkertijd de celcyclus stopzet. Dit werk kan nieuwe inzichten verschaffen in de responsen op DNA schade en de handhaving van genoomstabiliteit, en daarmee in de ontwikkeling van genetische ziekten en veroudering.

Glendonites as tracers of methane generation and oxidation in Mesozoic polar seas
Dr. B. van de Schootbrugge, UU
Glendonieten zijn enigmatische gefossiliseerde mineralen, ontstaan uit ikaiet, een waterige instabiele vorm van calciet. Ikaiet is stabiel bij lage water temperaturen. Dat glendonieten veel voorkomen wordt gebruikt als indicatie voor koude klimaat condities. Opmerkelijk genoeg bevatten sedimenten met glendonieten ook fossielen van bomen en planten, die op een veel warmer klimaat duiden. Voorlopige data laten zien dat methaan een belangrijke rol speelt tijdens de vorming. Om dit te testen gaan we glendonieten uit Siberië en Spitsbergen geochemisch onderzoeken. De inzet van authigene karbonaten kan het vrijkomen van het broeikasgas methaan traceren.


Bron: NWO