Vier toekenningen in Open Programma

19 september 2016

Verplaatsing van trekvogels naar noordelijker streken, een vergelijking van hersennetwerken in mens en dier, bescherming tegen fouten in celdeling en de ecologische rol van terpenen voor planten. Dat zijn de onderwerpen van vier nieuwe projecten in het Open Programma.

Dispersing to northern breeding areas as adaptation to climate change in migrant birds
Prof. dr. ir. C. Both, RUG
Lange afstands-trekvogels hebben moeite zich aan te passen aan klimaatsverandering. In Afrika weten zij niet wanneer het voorjaar in Europa begint; ze kunnen dus niet anticiperen op het steeds vroegere voorjaar. Tegenwoordig komen ze te laat op hun broedgebieden aan, wat mede verklaart waarom ze sterk in aantal afnemen. Wij onderzoeken een mogelijke aanpassing: doorvliegen naar noordelijker streken waar het voorjaar later is. Door Nederlandse bonte vliegenvangers te verplaatsen naar Zweden onderzoeken we de voor- en nadelen hiervan. Als Nederlandse vliegenvangers genen hebben die maakt dat ze eerder trekken, dan kan verplaatsing leiden tot versnelde evolutie.

Comparative Connectomics
Dr. M.P. van den Heuvel, UU
Onze hersenen vormen een groot, efficiënt georganiseerd wegennet van verbindingen. Dit project gaat de oorsprong van de efficiënte organisatie van het menselijk breinnetwerk onderzoeken door middel van het vergelijken van de hersenverbindingen bij verschillende diersoorten. We zoeken fundamentele principes van hersennetwerken en hoe verschillen hierin ontstaan tussen mens en dier.

A biosensor to study spatio-temporal regulation of the genome stability kinase MPS1 in living cells
Prof. dr. G.J.P.L. Kops, Hubrecht Instituut
Een eerlijke verdeling van erfelijk materiaal tijdens celdeling is essentieel voor de gezondheid van het menselijk lichaam. Fouten in dit proces kunnen het ontstaan van kanker bevorderen. Cellen hebben mechanismen om zich tegen zulke fouten te beschermen, waarbij het enzym MPS1 een essentiële rol speelt. Onze kennis over hoe, waar en wanneer MPS1 actief wordt, is echter beperkt. Dit project onderzoekt de activiteit van MPS1 in levende cellen. De resultaten zullen leiden tot inzichten in hoe processen die cellen beschermen tegen celdelingsfouten op het juiste moment en de juiste locatie actief worden.

Unravelling the ecological role of bacterial terpenes
Dr. P.V. Garbeva, NIOO
De ecologische rol van bacteriële terpenen
Planten hebben intieme interacties met bacteriën en schimmels, die essentieel zijn voor de groei en de gezondheid van planten. De kennis over de fundamenten van planten-microbe interacties onder de grond is nog steeds zeer beperkt, maar secundaire metabolieten zijn hier relevant. Veel grond en plant- geassocieerde micro-organismen produceren vooral vluchtige terpenen, maar hun functie is nog onbekend. Chemische analyse en sequenties van microbiële genomen toonden aan dat genen die coderen voor terpenen, wijdverspreid voorkomen in bacteriën. Dit project richt zich op de ecologische rol van bacteriële terpenen in microbe-microbe en planten-microbe communicatie.

Bron: NWO