De Leesrace

21 mei 2015

Voor kinderen die moeite hebben met lezen is het soms frustrerend om te oefenen. Promovenda Karly van Gorp van de Radboud Universiteit Nijmegen is betrokken bij ontwikkeling van de ‘Leesrace’. Uit onderzoek naar deze digitale interventie blijkt dat deze oefenen niet alleen leuker maakt, maar ook effectiever. Van Gorp vertelt op 24 juni tijdens haar 'pitch' op de Onderzoeksconferentie 2015 wat de interventie effectief maakt.

Een screenshot van de Leesrace (afbeelding: QLVR)

De Leesrace is ontwikkeld door promovenda Karly van Gorp, associate professor Eliane Segers en professor Ludo Verhoeven van het Behavioural Science Institute van de Radboud Universiteit Nijmegen in samenwerking met het softwarebedrijf QLVR. Met deze digitale interventie kunnen kinderen hun leessnelheid verbeteren. Dat doen ze door woordjes te categoriseren die zij te zien krijgen. Het woord ‘kat’ moeten zij bijvoorbeeld plaatsen in de categorie ‘‘dieren’ of ‘lichaamsdelen’. Hoe sneller kinderen lezen en categoriseren, hoe meer punten zij scoren. De interventie is bedoeld voor lezers die moeite hebben met decoderen.

Kinderen decoderen beter na oefenen met Leesrace

Uit onderzoek naar de effectiviteit van de Leesrace komt volgens Van Gorp naar voren dat de interventie werkt. “Van 62 zwakke lezers uit groep 4 is gemeten of zij na het gebruik van de interventie sneller woordjes konden lezen. Het blijkt dat hun leessnelheid vooruit gaat op ongetrainde woorden, iets wat met andere interventies vrijwel niet wordt gevonden”, zegt van Gorp. Opvallend is volgens haar dat kinderen, die met de Leesrace hebben geoefend, ook betekenisloze ‘pseudowoorden’ sneller kunnen lezen. Daaruit kan worden afgeleid dat de interventie er voor heeft gezorgd dat de kinderen beter zijn gaan decoderen.

Spelenderwijs oefenen motiveert

Welke factoren zorgen er nu voor dat de interventie effectief is? Plezier speelt hierbij een belangrijke rol. Volgens Van Gorp ligt een deel van de verklaring in het feit dat kinderen spelenderwijs hun leessnelheid trainen. “Ze hebben niet door dat ze aan het oefenen zijn. Het is een leuk spel en dat werkt motiverend. Het mooie aan deze interventie is ook dat de kinderen niet tegen hun klasgenoten racen, maar tegen zichzelf. Ze moeten steeds de scores verbeteren die zijzelf eerder hebben gehaald. Kinderen die moeilijk lezen, kunnen dus even goed honderd punten scoren als klasgenoten die sneller lezen, en zo blijft het leuk om te oefenen”, vertelt de promovenda.

Bepalende factoren

Naast motivatie zijn diverse andere factoren bepalend voor het effect van de interventie, die is ontwikkeld op basis van inzichten die zijn verkregen uit drie proefstudies. Zo helpt het categoriseren kinderen om sneller woordjes te lezen, want als zij betekenis koppelen aan een woorden, dan slaan zij deze beter op. Ook herhaling van woorden in de interventie is volgens Van Gorp belangrijk. Als zij oefenen met de Leesrace, krijgen kinderen hetzelfde woord vaker te zien. Dat helpt bij de opslag van woorden. Een derde belangrijke factor is de directe feedback, die kinderen tijdens het spelen van de Leesrace krijgen van de computer. Tenslotte speelt de presentatie van woorden een rol. Leerlingen krijgen bijvoorbeeld de eerste letter van het woord te zien. “Bij het woord ‘kat’ wordt bijvoorbeeld eerst kort de letter ‘k’ weergegeven, voordat het hele woord verschijnt. Omdat kinderen van links naar rechts lezen, helpt dit hen op weg bij het lezen van het hele woord”, legt Van Gorp uit.

Evidence based toepassingen

In haar pitch tijdens de Onderzoeksconferentie gaat Van Gorp dieper in op de resultaten die met de Leesrace worden bereikt, en op de vraag wat deze digitale interventie precies effectief maakt. Volgens haar is de presentatie interessant voor iedere onderwijsprofessional die interesse heeft in ‘evidence based’ onderwijstoepassingen. Er wordt in het onderwijs veel gebruik gemaakt van apps en digitale leermiddelen, maar of die effectief zijn, staat lang niet altijd vast. Van Gorp: “Als je kinderen laat leren of oefenen met ict, dan denk ik dat het heel belangrijk is dat er wordt gekozen voor toepassingen die ontwikkeld zijn op basis van wetenschappelijke inzichten”.

Over de onderzoeksconferentie

Nieuwsgierig geworden naar de resultaten van het onderzoek naar de Leesrace? Meld je dan aan en kom op 24 juni naar de Onderzoeksconferentie 2015 in Den Haag. In korte ‘pitches’ presenteren wetenschappers recente onderzoeken naar ict en onderwijs. Deelnemers ontdekken wat écht werkt in de onderwijspraktijk. De Onderzoeksconferentie wordt georganiseerd door Kennisnet en NRO.

Lees het artikel 'Digitale geletterdheid Nederlandse leerlingen is een mythe' over de pitch van onderzoeker Martina Meelissen.

Tekst: Nils Senff, Kennisnet

Bron:

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Hersenen, Cognitie, Gedrag

Programma

Hersenen & cognitie – maatschappelijke innovatie in gezondheidszorg, educatie en veiligheid

Speerpunt

Samenwerken in thema's (2011-2014) Thema: Hersenen en cognitie (2007-2010)