De magie van de toverlantaarn

NWO-onderzoek naar rol toverlantaarn in educatie

3 november 2015

Toen Christiaan Huygens de toverlantaarn in 1659 uitvond durfde hij waarschijnlijk niet te voorspellen dat het de voorloper was van iets wat zo groot is als de cinema. Sommige mensen zullen zeggen dat films de toverlantaarn vervangen hebben, maar Elisabeth Waagmeester-Wagenaar heeft de traditie in leven gehouden. Op 8 november brengt ze haar lantaarn naar het InScience Dutch International Science Film Festival, voor een speciale voorstelling die zo magisch is als het woord 'tover' doet vermoeden.

Voorafgaand aan de voorstelling vertellen prof. dr. Frank Kessler en dr. Sarah Dellmann van de Universiteit Utrecht kort over hun onlangs aan de Universiteit Utrecht gestarte NWO-onderzoeksproject A Million Pictures: Magic Lantern Slide Heritage as Artefacts in the Common European History of Learning.

Toverlantaarnplaten (Universiteitsmuseum Utrecht)Toverlantaarnplaten (Universiteitsmuseum Utrecht)

Toverlantaarn als hulpmiddel voor educatie

De toverlantaarn was een van de belangrijkste visuele massamedia in de 19de eeuw, maar in tegenstelling tot de massamedia van de 20e eeuw – film en televisie – heeft deze fascinerende vorm van geprojecteerde beelden tot nu toe nauwelijks wetenschappelijke aandacht gekregen. Het Europese onderzoeksproject A Million Pictures heeft als doel om de rol van de toverlantaarn voor educatie en kennisoverdracht in kaart te brengen. In het project, dat wordt gecoördineerd door dr. Sarah Dellmann en prof. dr. Frank Kessler van de Universiteit Utrecht, werkt de UU samen met universitaire partners in België, Groot-Brittannië en Spanje. Er zijn ook tal van culturele partners bij het project betrokken; in Nederland zijn dat onder andere het Rijksmuseum en EYE.

Ruim 30.000 toverlantaarnplaatjes in Utrecht

Ook het Universiteitsmuseum Utrecht werkt mee aan het project. Het museum beschikt over een rijke collectie van vermoedelijk meer dan 30.000 lantaarnplaatjes. Deze zijn deels afkomstig van commerciële bedrijven uit verschillende Europese landen, maar deels ook gemaakt door de wetenschappers zelf. Zo is er een fraaie collectie glasdia's die zijn vervaardigd van foto's die zijn gemaakt tijdens een expeditie begin jaren dertig van de vorige eeuw van Utrechtse geologen naar het Caraïbisch gebied. Prof. L.M.J.U. Rutten en zijn zoon dr. M.G. Rutten fotografeerden daar de natuur, de steden en dorpen, het onderzoekswerk en het leven in het onderzoekkamp.

Het project wordt gefinancierd via Joint Programming Initiative Cultural Heritage and Global Change. Dat programma stimuleert samenwerking tussen Nederlandse en buitenlandse onderzoeksgroepen op het terrein van cultureel erfgoed. Een groot aantal Europese landen draagt aan het programma bij. In de komende jaren zullen diverse activiteiten rondom deze collectie plaatsvinden, onder meer tijdens de Culturele Zondag in Utrecht op 3 april 2016.

Meer informatie


Bron: Universiteit Utrecht

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Geesteswetenschappen

Programma

JPI Cultural Heritage and Global Change

Speerpunt

Samenwerken in thema's (2011-2014) Thema: Creatieve industrie (2011-2014)