1,2 miljoen euro voor projecten ICT en geesteswetenschappen

Toekenningen Creatieve industrie – Thematisch onderzoek

5 oktober 2015

NWO heeft 1,2 miljoen euro toegekend aan twee projecten op het snijvlak van ICT en geesteswetenschappen. Een van de twee toekenningen betreft onderzoek naar de ontwikkeling van zoekmachinetechnologie voor wetenschappelijke dataverzamelingen. Het andere project gaat over het doorzoeken van gedigitaliseerde archieven aan de hand van kunstmatige intelligentie. Deze onderzoeken worden gefinancierd via het programma ‘Creatieve Industrie – Thematisch onderzoek’.

De call richtte zich specifiek op onderzoek op het snijvlak van ICT en geesteswetenschappen. Onderzoekers werden uitgenodigd om met hun onderzoeksvoorstellen de kruisbestuiving tussen beide gebieden te versterken. In de projecten binnen dit programma werken één of meerdere bedrijven, die een deel van de projectkosten voor hun rekening nemen, samen met tenminste twee kennisinstellingen .

De gehonoreerde projecten zijn:

Making Sense of Illustrated Handwritten Archives
Hoofdaanvrager: prof. dr. H.J. (Jaap) van den Herik, Universiteit Leiden
Partners: Naturalis Biodiversity Center, Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Twente, Koninklijke Brill NV (leiden)

Handgeschreven archieven zijn nog steeds nauwelijks leesbaar voor computers. Daardoor hebben onderzoekers en burgers moeilijk toegang tot een schat aan verborgen kennis. In Making Sense of Illustrated Handwritten Archives zal worden onderzocht hoe kunstmatige intelligentie kan helpen om handgeschreven teksten en tekeningen in gedigitaliseerde archieven te doorzoeken en te koppelen aan andere digitale bronnen. Daarvoor wordt gebruikgemaakt van het rijke archief van de Natuurkundige Commissie voor Nederlands-Indië (1820-1850) van Naturalis. Het archief bevat nog nauwelijks bestudeerde afbeeldingen en handgeschreven aantekeningen over de natuur, cultuur en economie van Zuidoost-Azië. Het systeem dat op basis van het onderzoek zal worden ontwikkeld, zal door Uitgever Brill als online service voor de erfgoedsector worden geëxploiteerd. Het stelt collectie-eigenaren in staat om de informatie in gedigitaliseerd handgeschreven archieven online doorzoekbaar te maken.

Het systeem doorloopt hiervoor diverse stappen. Het knipt het document op in verschillende elementen, zoals woorden en tekeningen, waaraan het vervolgens mogelijke betekenissen toekent. Geholpen door thesauri zoals soorten- en plaatsnamenlijsten stelt het systeem de meest waarschijnlijke betekenis vast. Online vrijwilligers zullen het systeem helpen te leren met geannoteerde voorbeelden. Ten slotte zoekt het naar relaties tussen de vastgelegde informatie en andere informatiebronnen, bijvoorbeeld collectiecatalogi. Een gebruiksvriendelijk portaal maakt het geheel toegankelijk voor specialisten en een breder publiek. Binnen dit project werken computerwetenschappers, wetenschapshistorici en erfgoedprofessionals nauw samen. Kenners van de creatieve industrie zullen helpen om de service te optimaliseren en in de markt te zetten.

De beoogde online service bezorgt Nederland een internationale koploperspositie op het gebied van de automatische herkenning van historische handschriften en afbeeldingen.

Re-SEARCH: Contextual Search for Scientific Research Data
Hoofdaanvrager: prof. dr. M. (Maarten) de Rijke, Universiteit van Amsterdam
Partners: Elsevier, Vrije Universiteit Amsterdam, KNAW
In veel wetenschappelijke disciplines zijn dataverzamelingen essentieel om tot nieuwe inzichten te komen. Naast de exacte, technische en medische wetenschappen, geldt dit in toenemende mate voor de geesteswetenschappen en de sociale wetenschappen. Deze dataverzamelingen worden gedeeld of gedoneerd in data-archieven of automatisch geëxtraheerd uit wetenschappelijke publicaties. Het doel van het project is om open source zoekmachinetechnologie te ontwikkelen voor wetenschappelijke dataverzamelingen om daarmee hun hergebruik te stimuleren en faciliteren. Het project is georganiseerd langs drie lijnen. In de eerste lijn worden wetenschappelijke culturen van datagebruik en -hergebruik, in publicaties, in verschillende disciplines en voor verschillende onderzoekstaken, bestudeerd. In de tweede lijn worden nieuwe semantische technologieën ontwikkeld om het zoeken naar dataverzamelingen te ondersteunen, om dataverzamelingen aan verschillende gebruikersgroepen te koppelen, en om dataverzamelingen te presenteren. De derde lijn combineert inzichten uit de eerste twee lijnen en ontwikkelt zelflerende algoritmes om dataverzamelingen te vinden en om het interactiegedrag van gebruikers met gevonden dataverzamelingen te voorspellen. De oplossingen van het project zullen worden geïmplementeerd en getoetst in de wetenschappelijke zoek- een aanbevelingsomgevingen van Elsevier.

Programma Creatieve industrie - Thematisch onderzoek

Het onderzoeksprogramma financiert en stimuleert de ontwikkeling van nieuwe onderzoeksprojecten om de kennisbasis voor de creatieve industrie te versterken. NWO wil met Creatieve industrie - Thematisch onderzoek haar bijdrage aan de stimulering van publiek-private samenwerking (PPS) in de topsector Creatieve Industrie, zoals vastgelegd in het Innovatiecontract Creatieve Industrie, leveren.

Bron: NWO