SRON: Vorm magnetisch veld rond jonge ster bepaald

24 oktober 2014

Een internationaal team van sterrenkundigen, waaronder astronoom Woojin Kwon van NWO-onderdeel SRON, is er voor het eerst in geslaagd om het magnetisch veld in de gas- en stofschijf rond een jonge ster in beeld te brengen. De vorm van het veld was een grote verrassing. De ontdekking lijkt erop te duiden dat magnetische velden een belangrijke rol spelen in de vorming van een planetenstelsel als het onze, en dat dit proces ingewikkelder is dan tot nu toe werd aangenomen. Het artikel met de onderzoeksresultaten is deze week verschenen in Nature.

Sterren vormen zich in koude en dichte kernen van moleculaire wolken. Als de kern ineenstort tot een nieuwe jonge ster (een protoster) vormt zich een schijf van gas en stof rond de ster. Uit deze 'accretieschijf' vormen zich uiteindelijk planeten, zodat een planetenstelsel als het onze ontstaat. Maar in de vroege stadia zorgt de accretieschijf ervoor dat de ster massa kan opnemen. Sterrenkundigen nemen aan dat deze 'accretie' wordt gereguleerd door magnetische velden. In de huidige theorieën kunnen deze magnetisch velden verschillende vormen aannemen: toroidaal (circulaire velden in de disk) of poloidaal (velden die worden opgewekt aan de polen van de protoster). Sterrenkundigen konden deze aanname ondanks talloze waarnemingen echter niet bevestigen.

CARMA

Een internationaal team van sterrenkundigen deed daarom nieuwe waarnemingen met de Combined Array for Research in Millimeter-wave Astronomy (CARMA) in California (VS). Ze probeerden de vorm te bepalen van magnetische velden in de accretieschijf van de ster HL Tau, behorend tot een klasse van heel jonge sterren die zich nog steeds in de fase van ineenstorting bevinden (T Tauri sterren). HL Tau is zich nu 1 miljoen jaar aan het vormen en staat 450 lichtjaar van de aarde. Vanaf de aarde gezien is HL Tau de helderste ster op millimetergolflengtes.

CARMA wist inderdaad een magnetisch veld in beeld te brengen: de eerste keer dat de vorm van een magneetveld in de accretieschijf van een T Tauri ster kon worden bepaald. ‘Deze ontdekking suggereert dat magnetische velden een belangrijke rol spelen in de vorming van een planetenstelsel als het onze’, zegt SRON-astronoom Woojin Kwon. ‘Hoewel het gevonden magnetisch veld duidelijk meer toroidaal is dan poloidaal, is het eigenlijk geen van beide. En dat past niet in de theoretisch modellen die we tot nu toe hanteerden. Klaarblijkelijk gaat het om een complexer proces dan we tot nu toe hebben aangenomen.’ Toekomstige waarnemingen met de Atacama Large Millimeter Array in Chili moeten hier meer duidelijkheid over verschaffen.

Meer informatie


Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

NWO-breed Sociale en Geesteswetenschappen Toegepaste en Technische Wetenschappen Exacte en Natuurwetenschappen

Speerpunt

Nationale rol NWO-instituten

Contact

Neem voor meer informatie contact op met de afdeling Communicatie, via +31 (0)70 344 07 29 of mail naar: