Nieuwe kennis over oude archeologische opgravingen

20 maart 2014

31 'vergeten' opgravingen zijn de afgelopen jaren opnieuw bestudeerd, met nieuwe technieken en financiële steun van het Ministerie van OCW en NWO in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. In de vorige eeuw zijn in Nederland duizenden archeologische opgravingen en projecten uitgevoerd maar daarna nooit goed uitgewerkt. Vondsten en documentatie verdwenen zelfs ongezien in dozen en lades. Bij het Odyssee-slotsymposium op 14 april en de dan startende tentoonstelling bij het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) delen de meer dan vijftig bij dit project betrokken onderzoekers hun resultaten.

Archeologische vondsten, foto Evert van GinkelFoto: Evert van Ginkel

NWO en het Ministerie van OCW startten in 2008 samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) het onderzoeksprogramma Odyssee. Meer dan de helft van in totaal achtduizend opgravingen die in de 20ste eeuw in Nederland werden gedaan, bleek nooit uitgewerkt te zijn door gebrek aan tijd en geld. De opbrengsten bleven onbenut voor de wetenschap en onzichtbaar voor het publiek. Binnen het programma Odyssee zijn 31 van deze vergeten opgravingen opnieuw onderzocht. Het 32ste project was gericht op het digitaliseren van de onderzoeksresultaten.

Het Ministerie van OCW en NWO investeerden 3 miljoen euro in het programma Odyssee. De resterende 2 miljoen euro bestond uit de bijdragen van participanten in de projecten zoals gemeenten en provincies.

Projecten in heel Nederland

De 31 projecten hebben hun wortels in heel Nederland. Sommige opgravingen werden al meer dan honderd jaar geleden uitgevoerd. Ze vonden plaats o.a. in of bij Aardenburg (Zeeland), Ezinge (Groningen), Nijmegen (Gelderland), Rhenen (Utrecht), het Bergumermeer (Friesland), Flevoland en Dorestad/Wijk bij Duurstede (Utrecht).

De onderzoekers van nu doken in de dozen en mappen met vondsten, tekeningen, foto’s en documentatie en deden soms verrassende ontdekkingen. Binnen Odyssee werden onder andere eerdere onderzoeken naar het grootste urnenveld in Nederland (45 voetbalvelden groot) gebundeld. Ook werd er onderzoek gedaan naar Romeinse forten bij Velsen (Noord-Holland), de Vecht bij Dalfsen (Overijssel), Romeinse grafvelden bij Oss (Noord-Brabant), Mierlo (Noord-Brabant) en Geleen (Limburg), de binnenstad van Zutphen (Gelderland) en een historisch scheepswrak voor de kust van Texel (Noord-Holland). Dit wrak dat bekend staat als ‘Aanloop Molengat’ zonk tussen 1635 en 1640 en vervoerde een rijke lading. De uitwerking van deze archeologische vindplaats geeft inzicht in de geschiedenis van Nederland als handelsnatie.

Digitale ontsluiting

De vele duizenden pagina’s kennis die het Odyssee-programma heeft opgeleverd, worden digitaal toegankelijk gemaakt voor professionele archeologen en geïnteresseerden. De RCE neemt de data van Odyssee op in een landelijke infrastructuur die de eigen gegevensbronnen en die van partners met elkaar verbindt en professioneel ontsluit. Dit programma Erfgoed Digitaal zal in 2017 afgerond zijn en zal bestaan uit verschillende portals waaronder Archeologie in Nederland. Daarnaast ontwikkelt de Rijksdienst op dit moment een nieuw archeologisch informatiesysteem (ARCHIS 3).

 

Tentoonstelling

Na afloop van het slotsymposium opent mw. Marjan Hammersma, Directeur-Generaal Cultuur en Media van het Ministerie van OCW de tentoonstelling ‘Bij nader inzien – nieuw onderzoek naar oude opgravingen’ bij het RMO. In deze tentoonstelling waarvoor het Rijksmuseum van Oudheden samenwerkte met NWO, kan het publiek van 15 april tot 15 september kennis maken met de tot nu toe verborgen archeologische vondsten.

Over NWO

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) is met een budget van 625 miljoen euro per jaar een van de grootste wetenschapsfinanciers in Nederland. NWO stimuleert kwaliteit en vernieuwing in de wetenschap door het beste onderzoek te selecteren en te financieren. NWO beheert onderzoeksinstituten van (inter)nationaal belang, geeft mede richting aan het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en brengt wetenschap en maatschappij bij elkaar. Onderzoeksvoorstellen worden beoordeeld en geselecteerd door vooraanstaande wetenschappers uit binnen- en buitenland. Dankzij financiering van NWO kunnen meer dan vijfduizend wetenschappers onderzoek doen.

Bron: NWO

Contact

Neem voor meer informatie contact op met de afdeling Communicatie, via +31 (0)70 344 07 29 of mail naar: