Minder zelfoverschatting door leerlingen mogelijk bij leren

6 mei 2014

Veel leerlingen overschatten tijdens het leren de mate waarin ze de leerstof al beheersen. Als ze zichzelf daarin beter kunnen beoordelen, leren ze effectiever en dit heeft een positief effect op leeruitkomsten. Docenten kunnen op verschillende manieren helpen de ‘metacognitieve vaardigheden’ van leerlingen te optimaliseren. Dit blijkt uit het onderzoek van NWO-onderzoeker Mariëtte van Loon (Universiteit Maastricht), die op 8 mei op dit onderwerp hoopt te promoveren.

Om goed te kunnen leren, moeten leerlingen weten wat ze al wel en wat ze nog niet kennen en begrijpen. Tot nu toe was er nog weinig bekend over de manier waarop leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs geholpen kunnen worden bij het maken van accurate zelfbeoordelingen en effectieve zelfregulatie. Van Loon deed empirisch onderzoek op scholen.

Belang van voorkennis

Van Loon: ‘De illusie van kennis is een groter obstakel voor zelfgestuurd leren dan het ontbreken van kennis. Voordat leerlingen informatie gaan bestuderen, is het daarom belangrijk om te bepalen of hun voorkennis over het onderwerp correct is. Zo niet, dan moet dat eerst rechtgezet worden met accurate informatie.’

Eerst leren, dan maken

Het onderzoek van Van Loon laat zien dat leraren hun leerlingen het best kunnen adviseren om taken waarin de geleerde kennis moet worden toegepast pas na het leren te maken en niet tijdens het leren. ‘Op deze manier krijgen leerlingen de kans om hun begrip van bestudeerde informatie te toetsen.’ Tot slot is het belangrijk dat leerlingen de mogelijkheid hebben om hun eigen leren beoordelen en aan de hand daarvan te besluiten welke informatie ze nog verder moeten bestuderen.

Toepassen effectiever dan reflecteren

Verder vergeleek Van Loon in haar onderzoek het effect van het maken van toepassingstaken met het doen van reflectieopdrachten. ‘Leerlingen die een toepassingstaak hadden gemaakt, konden zichzelf snel en accuraat beoordelen, ook als ze aangaven dat ze de bestudeerde stof nog niet hadden begrepen. Ze kregen door het maken van een toepassingstaak dus al inzicht in hun eigen begrip. De toepassingstaken bleken effectiever te zijn dan reflectietaken om de zelfbeoordelingen en zelfregulatie te verbeteren.’

Hoe ouder, hoe beter

Leeftijd speelt ook een rol, aldus Van Loon. ‘De meeste leerlingen overschatten zichzelf, maar de oudere leerlingen overschatten zichzelf in mindere mate en selecteren effectiever welke informatie ze nogmaals willen bestuderen.’

Achtergrondinformatie

Het promotieonderzoek ‘Fostering Monitoring and Regulation of Learning’ is gefinancierd door de Programmaraad voor het Onderwijsonderzoek, een onderdeel van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).

Meer informatie: Mariëtte van Loon, m.vanloon@maastrichtuniversity.nl


Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Maatschappij- en Gedragswetenschappen Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek

Programma

Speerpunt

Samenwerken in thema's (2011-2014)