4,9 miljoen euro voor onderzoek naar voeding, cognitie en gedrag

13 november 2014

Welke factoren hebben invloed op ons gevoel van verzadiging? Hoe zorg je ervoor dat baby’s groenten gaan eten? Is er een verband tussen voeding en Alzheimer? Dit zijn enkele onderzoeksvragen die beantwoord zullen worden binnen de tweede ronde van het NWO-onderzoeksprogramma Food, Cognition and Behaviour. Het programma gaat over gezonde keuzes en gezond eetgedrag en over effecten van voeding op cognitieve gezondheid. Binnen de negen toegekende onderzoeksprojecten werken publieke en private partners samen.

De financieringsronde kende twee thema's: 'Sociale, psychologische, biologische en neurocognitieve mechanismen van voedselkeuze en eetgedrag' en 'Mechanismen van korte- en langetermijneffecten van voedsel (ingrediënten) op cognitieve ontwikkeling, cognitieve gezondheid en cognitieve prestaties'.

De negen projecten die financiering krijgen, hebben een looptijd van achttien maanden tot vijf jaar en variëren van 0,1 tot 1,4 miljoen euro per project. Binnen de onderzoeken werken wetenschappers uit kennisinstellingen samen met private partners uit de voedingsmiddelenindustrie. De partners van buiten de wetenschap financieren een derde tot de helft van het onderzoek.

Het programma Food, Cognition and Behaviour is een gezamenlijk initiatief van het Nationaal Initiatief Hersenen en Cognitie, de NWO-gebieden Maatschappij- en Gedragswetenschappen en Aard- en Levenswetenschappen en ZonMw.

Gehonoreerde onderzoeksprojecten

De hoofdaanvragers staan op alfabetische volgorde genoemd:

B3: Bacteriën, hersenen en gedrag
Dr. A. Arias-Vasquez, Radboud Universitair Medisch Centrum
De darmen en de hersenen communiceren met elkaar via het zenuwstelsel, de klieren en het immuunsysteem. Het doel van dit onderzoek is de effecten van microbiomen op gedrag en cognitie te evalueren. Dit wordt gedaan door te onderzoeken wat het effect is van de inname van bepaalde bacteriële extracten bij muizen en bij patiënten met ADHD of autisme.

Een voldaan gevoel na de maaltijd: Mechanismen van verzadiging
Prof. dr. ir. C. de Graaf, Universiteit Wageningen
Door snel en zonder aandacht te eten krijgen mensen minder snel een verzadigd gevoel. Onderzocht wordt welke mechanismen ten grondslag liggen aan verzadiging, zoals de geur, het kauwen en de aandacht voor het gevoel van verzadiging.

Nachtdiensten, voeding en gezondheid
Dr. J.H.M. de Vries, Universiteit Wageningen
De biologische klok reguleert lichamelijke processen. ’s Nachts staat bijvoorbeeld de spijsvertering op een laag pitje. Daardoor kunnen werknemers tijdens nachtdiensten minder goed voedsel verteren, wat kan leiden tot problemen met de spijsvertering, overgewicht en diabetes type 2. Dit project onderzoekt de relatie tussen nachtdiensten, de samenstelling van maaltijden, vermoeidheid en prestaties op het werk.

Doe rustig aan: langzamer eten door feedback gevende technologie
Dr. J. Frost, Vrije Universiteit Amsterdam
Mensen die langzamer eten zijn sneller verzadigd en eten minder dan mensen die snel eten. Het aanpassen van gedrag dat te maken heeft met overgewicht, zoals te snel eten, kan ervoor zorgen dat mensen met overgewicht minder gaan eten en gezonder worden. In dit onderzoek wordt een speciale vork gebruikt die de eter feedback geeft als deze te snel eet. De effectiviteit van deze vork op korte en lange termijn wordt zowel in het laboratorium als thuis bij de gebruikers onderzocht.

Zwangerschap, infecties en psychische stoornissen bij het nageslacht: Hoe beïnvloedt het voedingspatroon van de moeder haar kinderen?
Dr. L. Groenink, Universiteit Utrecht 
De zwangerschap is een belangrijke periode in de ontwikkeling van de hersenen van het ongeboren kind. Onderzoek toont aan dat moeders die een virale infectie doormaken tijdens de zwangerschap, zoals bijvoorbeeld griep, een grotere kans hebben een kind te krijgen dat op latere leeftijd een psychiatrische stoornis ontwikkelt. Wij gaan in een proefdiermodel onderzoeken of we door zwangere moeder muizen een speciaal dieet te geven, de nadelige effecten van zo'n infectie op het gedrag en denkvermogen van de pups kunnen voorkomen. Van het dieet dat we onderzoeken hebben we eerder al aangetoond dat het immuun systeem van de nakomelingen beschermt tegen verstoringen van buitenaf. Daarnaast onderzoeken we in dit project welke rol het immuun systeem speelt bij het ontstaan en het voorkomen van de negatieve gevolgen van een virale infectie tijdens de zwangerschap.

Voeding en de schadelijke effecten van stress vroeg in het leven
Dr. A. Korosi, Universiteit van Amsterdam
Stress vroeg in het leven kan de hersenontwikkeling ernstig verstoren. Voor de hersenontwikkeling is het krijgen van voldoende voedingsstoffen voor baby’s cruciaal. Onderzocht wordt of blootstelling aan stress de kwaliteit van moedermelk bij muizen en mensen beïnvloedt en daarmee de voedingsstatus van hun nageslacht.

Hoe zorg je ervoor dat baby’s groenten gaan eten wanneer ze toe zijn aan vast voedsel?
Prof. dr. J. Mesman, Universiteit Leiden
Met het aanleren van gezonde eetgewoonten kun je niet vroeg genoeg beginnen. Hoe zorg je ervoor dat een baby die vast voedsel begint te eten groenten accepteert? In dit project wordt het hoe en wat van de overgang van melk naar vast voedsel onderzocht.

VIRTUE: Het ontwikkelen van een virtuele omgeving om te onderzoeken hoe het kiezen voor gezond eten kan worden bevorderd
Dr. P.A.M. Smeets, Universitair Medisch Centrum Utrecht
Hoe zorg je ervoor dat mensen in de supermarkt grijpen naar gezonde voedingsmiddelen? In dit project wordt een virtuele supermarkt ontwikkeld die gebruikt kan worden in een hersenscanner. Daarmee wordt onderzocht hoe gezonde voedselkeuzes tot stand komen in een alledaagse situatie.

Het verband tussen voeding en Alzheimer
Dr. W.M. van der Flier, VU Medisch Centrum Amsterdam
Tegen dementie is nog geen medicijn uitgevonden. Voeding kan van invloed zijn op prestaties en cognitieve gezondheid. Mogelijk kunnen stoornissen van dementie worden voorkomen door middel van een aangepast dieet. Onderzocht wordt of bepaalde voeding het risico op dementie verhoogt.

Bron: NWO