Vriendelijk toezicht op uitgaansleven effectiever dan zware inzet politie

11 september 2014

Voor een vrolijk, veilig en economisch gezond uitgaansleven is een positieve aanpak gericht op een goede sfeer effectiever dan enkel machtsvertoon en ‘meer blauw op straat’. Samenwerking tussen ondernemers, politie en particuliere beveiligers in combinatie met cameratoezicht maakt zo’n aanpak mogelijk. Dit stelt sociaal geograaf Jelle Brands op grond van een onderzoek in het NWO-programma Maatschappelijk verantwoord innoveren. Brands verdedigt zijn proefschrift op 12 september aan de Universiteit Utrecht.

Een spetterend nachtleven is goed voor de economie van een stadEen spetterend nachtleven is goed voor de economie van een stad

Het promotieonderzoek van Jelle Brands maakt deel uit van het onderzoeksproject Surveillance in urban nightscapes in het NWO-onderzoeksprogramma Maatschappelijk verantwoord innoveren. In dit project staat de vraag centraal wat de effecten zijn van toezicht– al dan niet met gebruik van technologie – op gebruikers van het nachtelijke uitgaansleven. Onderzoekers vanuit verschillende disciplines leveren een bijdrage, onder meer sociale geografie en science & technology studies.

Strenge controle soms contraproductief 

Voor zijn proefschrift Safety, surveillance and policing in the night-time economy: a visitor perspective ondervroeg Jelle Brands [29] in totaal zo’n duizend jongeren tussen 16 en 25 jaar die regelmatig uitgaan in Utrecht of Rotterdam. Bezoekers van uitgaansgebieden in grote steden voelen zich over het algemeen veilig, vond Brands. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, levert de inzet van politie niet altijd een groter veiligheidsgevoel op. Vooral agenten te paard, met honden of in busjes kunnen uitgaande jongeren die zich van geen gevaar bewust zijn alarmeren, en zorgen ervoor dat men zich juist slecht op zijn gemak gaat voelen. ‘Wat is hier aan de hand, en wat staat er te gebeuren?’, vragen de jongeren zich af.

‘Het lijkt alsof er in het uitgaansleven een steeds grotere nadruk ligt op strenge controle en het voorkomen van incidenten’, aldus Brands. ‘Mijn onderzoek wijst erop dat dit lang niet altijd nodig en mogelijk zelfs contraproductief is. Bestuurders kunnen beter inzetten op het stimuleren en zo lang mogelijk behouden van de goede sfeer.’

Videocamera’s ondersteunen politie

De camera’s die nu al op veel plekken in uitgaanscentra hangen, kunnen een sleutel zijn tot effectief maar ook vriendelijk toezicht. De meeste bezoekers zijn zich nauwelijks bewust van de aanwezigheid van camera’s, blijkt uit het onderzoek van Brands. Anders dan gedacht voelen ze zich er niet veiliger door. Maar de meeste jongeren voelen zich door de camera’s ook niet bespied of slecht op hun gemak. Brands: ‘De camera’s worden vaak realtime afgelezen in een controlekamer. Dit maakt het mogelijk om politieversterking wel paraat te houden, maar op de achtergrond. Ze wordt dan pas zichtbaar als er echt iets aan de hand is. Dan is de politie meer dan welkom.’ Want op een publiek dat zich niet veilig voelt, blijkt de zichtbare aanwezigheid van veel politie wel degelijk een geruststellend effect te hebben. De functie van videocamera’s in uitgaanscentra zou dus kunnen verschuiven. Ze hangen er niet zozeer om bezoekers een veilig gevoel te geven, maar eerder om de politie te ondersteunen door dreigende escalaties te registreren. Op grond van camerabeelden kunnen agenten in de controlekamer de inzet van politieversterking coördineren. Behalve camera’s zouden ook particuliere beveiligers en horeca-ondernemers als de ‘ogen en oren ‘ van de politie kunnen fungeren.

Zachte hand 

Andere vormen van vriendelijk toezicht zijn politieagenten te voet of per fiets, die zich onder het uitgaanspubliek mengen. Deze verstoren het veiligheidsgevoel minder dan wanneer de agenten bijvoorbeeld te paard zitten. In Utrecht zijn deze wandelende en fietsende agenten al regelmatig te zien in het nachtelijk straatbeeld. Rotterdam werkt met horecastewards: jongeren die andere jongeren aanspreken zodra er een ruzie ontstaat en die er vaak in slagen escalatie te voorkomen. Op een vergelijkbare manier zet de gemeente Parijs de pierrots de la nuit in, die er met straatvoorstellingen, humor, lolly’s en gefluisterde gedichten voor zorgen dat het rustig blijft op straat. Brands heeft het effect van dit soort maatregelen niet onderzocht, maar ze passen goed in een logica waarbij ingezet wordt op het behouden van de goede sfeer in het uitgaansgebied.

Spetterend nachtleven

Voor zijn onderzoek combineerde Jelle Brands persoonlijke interviews met eigen observatie en enquêtes. Bij de opzet van het onderzoek en het verwerken van de resultaten waren behalve de uitgaande jongeren zelf ook andere ervaringsdeskundigen betrokken. Bijvoorbeeld een stadsmarinier uit Rotterdam, politieagenten, horecaondernemers, gemeentebestuurders en medewerkers van kennisinstituten zoals het Trimbos Instituut. Met de aanbevelingen uit het onderzoek kunnen bestuurders niet alleen de veiligheid in hun stad bevorderen, maar ook economisch voordeel behalen. Een spetterend nachtleven met weinig incidenten waarin iedereen zich prettig voelt, verbetert het imago van een stad en is aantrekkelijk voor een breed uitgaanspubliek.

 


Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Geesteswetenschappen Maatschappij- en Gedragswetenschappen

Programma

Maatschappelijk verantwoord innoveren

Speerpunt

Samenwerken in thema's (2011-2014) Thema: Maatschappelijk verantwoord innoveren (2007-2010)