Unieke verzameling recensies geeft inzicht in vijftig jaar literatuurkritieken

2 december 2014

Voor haar promotie bouwde Yvette Linders aan een verzameling van 734 literatuurrecensies uit de grote landelijke kranten tussen 1955 en 2005. Een unieke kans om te kijken naar de ontwikkeling in de eisen die aan een goed boek worden gesteld. Yvette Linders promoveert op 4 december aan de Radboud Universiteit; haar onderzoek maakt deel uit van een door NWO gefinancierd programma in het kader van de Vrije competitie geesteswetenschappen.

Samen met haar begin dit jaar gepromoveerde collega Esther op de Beek codeerde Linders de recensies op aspecten waarop de critici ze beoordeelden, zoals stijl, structuur en thema. Om de tien jaar kozen ze een ‘meetjaar’ om te kijken hoe de kritiek zich ontwikkeld had. Linders’ rol was het corpus van teksten zo doorzoekbaar te maken dat het ook in de toekomst gebruikt kan worden om meer inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de literatuurkritiek.

Verrassend

Tijdens het onderzoek kwamen veel interessante dingen aan het licht. Zo zag Linders het aantal en de lengte van recensies in de loop der jaren in rap tempo toenemen. Wat je daarbij zou verwachten blijft volgens haar gek genoeg uit: ‘Het aantal oordelen over het boek blijft gelijk’. Ook het beeld dat de kranten steeds oppervlakkiger zijn geworden zag ze niet terug: ‘Je zou verwachten dat er vanaf de jaren negentig bijvoorbeeld meer over emoties zou worden gesproken, maar dat is niet zo’.

Moraliteit

Maatschappelijke trends zie je duidelijk terugkomen in de literatuurkritiek. In 1955 zie je in Trouw, en in mindere mate de Volkskrant, nog een sterke religieuze inslag. In 1975 is het verschil met de andere kranten onder invloed van de ontzuiling verdwenen. Ook meer recent zag Linders dit soort ontwikkelingen terugkomen: ‘In 2005 zie je dat moraliteit weer meer een issue wordt. De verklaring daarvoor is denk ik dat er in de maatschappij weer meer gepraat wordt over "waar moet het naar toe", bovendien verschijnen er mogelijk ook meer boeken die zo’n bespreking oproepen.'


Bron: Radboud Universiteit Nijmegen

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Geesteswetenschappen

Programma

Vrije competitie

Speerpunt

Investeren in talent en vrij onderzoek (2011-2014)