Verdwijnende sneeuw vergroot opbreekrisico van ijsplaten rondom Antarctica

Opwarming zal komende 200 jaar meer platen fataal worden

28 januari 2014

Omdat hun sneeuwlaag verdwijnt door de opwarming van de atmosfeer, loopt een groep drijvende ijsplaten rondom Antarctica een groot risico in de komende tweehonderd jaar te verdwijnen. Hierdoor zal de ijskap sneller gaan stromen en de zeespiegel verder stijgen. Een snelle reductie van de uitstoot van broeikasgassen vergroot de overlevingskansen van een deel van de ijsplaten. Dit blijkt uit onderzoek van de Universiteit Utrecht, op 30 januari 2014 gepubliceerd in het Journal of Glaciology met financiering van het NWO Nederlands Polair Programma.

In 1995 en 2002 vielen twee drijvende ijsplaten in het noorden van het Antarctisch Schiereiland in enkele weken tijd uiteen. 'Een spectaculaire gebeurtenis, zeker als je je realiseert dat dit soort ijsplaten het oppervlakte van een provincie heeft, honderden meters dik is en meestal al minstens tienduizend jaar bestaat', zegt eerste auteur dr. Peter Kuipers Munneke, polair meteoroloog. De onderzoekers vermoedden dat het verdwijnen van de sneeuwlaag een belangrijke voorspeller is voor het risico op uiteenvallen. Hun berekeningen bevestigen dit en laten zien dat hierdoor de komende tweehonderd jaar snel meer ijsplaten kunnen verdwijnen.

Meren van smeltwater

 

Zolang de sneeuwlaag dik en koud genoeg is, bevriest het smeltwater weer in de sneeuw. Maar door de opwarming van de atmosfeer neemt de hoeveelheid smeltwater toe en worden de sneeuwlagen dunner. Daardoor kan het smeltwater niet meer bevriezen en ontstaan op de ijsplaten grote meren. Vanuit de meren dringt het smeltwater via spleten steeds dieper door in de ijsplaat. Uiteindelijk ontstaan zulke grote en diepe scheuren dat de hele plaat uiteenvalt. Na het verdwijnen van de ijsplaat ondervinden de achterliggende gletsjers geen weerstand meer. Hierdoor stromen die sneller de zee in en stijgt de zeespiegel.

Twee scenario's

De onderzoekers laten met hun berekeningen aan de ijsplaten in Antarctica zien hoe dit proces zich de komende tweehonderd jaar zal ontwikkelen. Daarbij zijn ze uitgegaan van twee scenario's. 'Als we op de huidige voet doorgaan met het verbranden van fossiele brandstoffen, dan worden in de komende tweehonderd jaar bijna alle ijsplaten in het Antarctische Schiereiland in hun voortbestaan bedreigd. Alleen de twee grootste lijken veilig. Daarnaast loopt zelfs een aantal ijsplaten in het koudere Oost-Antarctica het risico uiteen te vallen. Lukt het ons om de opwarming wereldwijd te beperken tot 2 °C, de doelstelling van de Europese Unie, dan zou dat de helft van de bedreigde ijsplaten kunnen redden', aldus Kuipers Munneke.

 

 

Publicatie

'Firn air depletion as a precursor for Antarctic ice-shelf Collapse', Peter Kuipers Munneke, Stefan Ligtenberg, Michiel van den Broeke, David Vaughan, Journal of Glaciology, 30 januari 2014.

Bron: Universiteit Utrecht

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Aard- en Levenswetenschappen

Programma

Nederlands polair programma

Speerpunt

Gebiedsspecifieke thema's Samenwerken in thema's (2011-2014)