Utrechtse permafrostonderzoekster wint Vening Meinesz-prijs

9 april 2014

Aardwetenschapper Jorien Vonk heeft de Vening Meinesz-prijs gewonnen. Ze onderzoekt de invloed van ontdooiend permafrost op het klimaat. Vonk is de eerste vrouw die deze prijs van 10.000 euro ontvangt voor het beste aardwetenschappelijk onderzoek binnen vijf jaar na promotie.

Jorien Vonk met de juryvoorzitter Cor LangereisJorien Vonk met de juryvoorzitter Cor Langereis

Dr. Jorien Vonk is specialist op het gebied van opwarmende ecosystemen in het Arctisch gebied. Uit haar onderzoek blijkt dat oud koolstof dat vastgevroren zat in de bodem, door de opwarming wordt gemobiliseerd. Het wordt vervolgens afgebroken in de aquatische systemen stroomafwaarts. Dit heeft niet alleen grote consequenties voor de voedselwebben in meertjes, rivieren en kustzeeën, maar ook voor de uitstoot van broeikasgassen: de opwarming van Arctische ecosystemen versterkt via de uitstoot van broeikasgas de opwarming van de aarde als geheel. 

Momenteel doet Vonk in Siberië onderzoek naar Yedoma, een oude vorm van permafrost die lijkt op bevroren modder. Het is te vergelijken met bevroren veen. Yedoma bevat net zoveel koolstof als al de levende biomassa op aarde bij elkaar. De huidige klimaatverandering, die versterkt optreedt in Arctische gebieden, kan het organische materiaal in Yedoma laten ontdooien en omzetten in de broeikasgassen kooldioxide en het twintig keer sterkere methaan. Dat zou een kantelpunt kunnen zijn voor het gehele klimaatsysteem op aarde.

Loopbaan

Jorien Vonk studeerde aan de VU Amsterdam en promoveerde aan de Universiteit van Stockholm. Daarna werkte ze aan het gerenommeerde ETH in Zürich om vervolgens weer terug te keren naar Nederland, als medewerkster van de Universiteit Utrecht (geowetenschappen) en van het Arctisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen. Ze combineert verschillende wetenschappelijke disciplines: geologie, mariene geochemie (de kringloop van chemische elementen in zeewater) en hydrologie. Ze is de eerste vrouwelijke winnaar van de Vening Meinesz-prijs, die in 1965 voor het eerst werd uitgereikt.

Zelfstandig

De beoordelingscommissie was vooral onder de indruk van de zelfstandigheid waarmee ze haar carrière tot nu toe op ondernemende wijze invult. Naast talrijke kleine beurzen haalde ze bij NWO een persoonlijke Rubicon- en Veni-financiering binnen. Ze deed dat op eigen kracht, zonder inbedding in een onderzoeksgroep met grote namen. Zo is ze in staat een eigen koers te volgen. Dat leverde tot nu toe 19 publicaties op in peer-reviewed bladen zoals Nature, Nature Geoscience en PNAS. Haar grote buitenlandervaring heeft geresulteerd in een indrukwekkend internationaal netwerk. Zo neemt ze deel aan het Polaris-project, een door de Amerikaanse National Science Foundation gefinancierd project waarbij ze een maand lang leiding geeft aan veldwerk in Siberië. Ook is zij zich zeer bewust van het belang van communicatie over wetenschappelijk onderzoek. Zo doet ze mee aan een serie in De Volkskrant waarin onderzoekers gevolgd worden in hun dagelijkse werk. Daarnaast ontwikkelt ze lesmateriaal voor aardrijkskundedocenten.

Vening Meinesz Prijs

Jorien Vonk ontvangt de prijs van 10.000 euro tijdens het 12e Nederlands Aardwetenschappelijk Congres op 9 april in Veldhoven. NWO Aard- en Levenswetenschappen geeft deze prijs aan de meest veelbelovende, pas gepromoveerde aardwetenschapper. De Vening Meinesz-prijs is vernoemd naar één van de grondleggers van de Nederlandse aardwetenschappen en wordt mogelijk gemaakt uit de nalatenschap van prof. dr. ir. Felix Vening Meinesz zelf. De prijs is bedoeld ter financiering van onderzoeksgerelateerde kosten.

Over NWO

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) is met een budget van 625 miljoen euro per jaar een van de grootste wetenschapsfinanciers in Nederland. NWO stimuleert kwaliteit en vernieuwing in de wetenschap door het beste onderzoek te selecteren en te financieren. NWO beheert onderzoeksinstituten van (inter)nationaal belang, geeft mede richting aan het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en brengt wetenschap en maatschappij bij elkaar. Onderzoeksvoorstellen worden beoordeeld en geselecteerd door vooraanstaande wetenschappers uit binnen- en buitenland. Dankzij financiering van NWO kunnen meer dan vijfduizend wetenschappers onderzoek doen.

Bron: NWO

Contact

Neem voor meer informatie contact op met de afdeling Communicatie, via +31 (0)70 344 07 29 of mail naar: