Streven naar succes maakt creativiteit makkelijker

25 februari 2013

Mensen die negatieve uitkomsten willen vermijden, hebben meer moeite met het bedenken van creatieve oplossingen voor alledaagse problemen, dan personen die zich focussen op wat ze te winnen hebben. Dit stelt NWO-onderzoeker en arbeids- en organisatiepsycholoog Marieke Roskes op basis van experimenten naar streef- en vermijdingsmotivatie. Ze promoveert op 27 februari aan de Universiteit van Amsterdam.

Het kunnen leggen van onverwachte verbanden is een waardevolle vaardigheid bij het oplossen van allerlei problemen. Hoewel mensen die falen willen voorkómen (vermijdingsgemotiveerden) even creatief kunnen zijn als mensen die succes nastreven (streefgemotiveerden), kost het de eerste groep mensen meer energie om ‘out-of-the-box’ te denken. Vermijdingsgemotiveerde mensen denken bij het oplossen van problemen op een systematische manier, stelde Marieke Roskes in haar onderzoek vast. 'Ze gaan voorzichtig te werk, omdat ze geen risico willen lopen te falen. Dus bouwen ze in kleine stappen voort op hun vorige ideeën. Dit is een vrij intensieve en vermoeiende aanpak.' Streefgemotiveerde personen bevinden zich daarentegen in een luxepositie: ze willen een probleem oplossen, maar verliezen naar hun gevoel niets als het niet lukt. 'Zij zijn meer bereid om risico’s te nemen in de oplossing van een probleem. Dit maakt het makkelijker om op een associatieve manier te denken, waarbij ze grote denksprongen maken,' aldus Roskes.

 

Computerspel

Om tot de onderzoeksresultaten te komen, voerde Roskes dertien experimenten onder 1075 deelnemers uit. In één van de experimenten dienden proefpersonen zich via een computerspel in te leven in een vermijdingsgerichte situatie (een muis die opgejaagd wordt door een uil) of in een streefgerichte situatie (een muis die een stuk kaas wil bemachtigen). De deelnemers losten ondertussen creatieve associatieopdrachten op onder tijdsdruk. Ze dienden herhaaldelijk aan te geven welk woord met drie verschillende begrippen geassocieerd kon worden (bijvoorbeeld club – japon – merrie, oplossing: nacht). Het oplossen van deze opdrachten droeg soms wel en soms niet bij aan het winnen van het spel. Proefpersonen in de vermijdingsconditie bleken vermoeider en losten 10% minder creatieve opdrachten op als dit niet bijdroeg aan het winnen van het spel, dan proefpersonen in de streefconditie.

 

Burnout voorkomen

Of iemand streeft naar het vermijden van negatieve uitkomsten of juist naar het bereiken van positieve uitkomsten, is deels persoonsgebonden. Specifieke situaties kunnen iemand wel sterker vermijdingsgemotiveerd of streefgericht maken. Een ontslagronde op het werk is een voorbeeld van een situatie die vermijdingsmotiverend kan werken. Hoewel het voor mensen die bang zijn om hun baan kwijt te raken verleidelijk kan zijn om zichzelf te bewijzen door meerdere lastige en urgente taken erbij te nemen, kan dit volgens Roskes averechts werken. Omdat het vermijdingsgemotiveerden meer energie kost om tot creatieve prestaties te komen, is er minder cognitieve capaciteit over om bijvoorbeeld te kunnen multitasken of onder tijdsdruk te presteren. Om te voorkomen dat vermijdingsgemotiveerde werknemers overbelast raken, raadt Roskes werkgevers aan om hun werknemers in onzekere tijden te laten focussen op één taak tegelijk, zonder strakke deadline. Dit zal uiteindelijk een beter resultaat opleveren.

 

Over NWO

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) is met een budget van ruim 500 miljoen euro per jaar een van de grootste wetenschapsfinanciers in Nederland. NWO stimuleert kwaliteit en vernieuwing in de wetenschap door het beste onderzoek te selecteren en financieren. NWO beheert onderzoeksinstituten van (inter)nationaal belang, geeft mede richting aan het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en brengt wetenschap en maatschappij dichter bij elkaar. Onderzoeksvoorstellen worden beoordeeld en geselecteerd door vooraanstaande wetenschappers uit binnen- en buitenland. Dankzij financiering van NWO kunnen meer dan vijfduizend wetenschappers onderzoek doen.

Bron: NWO

Contact

Neem voor meer informatie contact op met de afdeling Communicatie, via +31 (0)70 344 07 29 of mail naar: