Onzekere ouders al tijdens zwangerschap hulp aanbieden

6 december 2013

Onzekere moeders ervaren het temperament van hun kind als relatief lastig, ontdekte promovenda Marije Verhage. Eerder was al bekend dat kinderen van ouders die zich zeker voelen over hun opvoedvaardigheden zich meestal beter ontwikkelen dan die van onzekere ouders. Reden om zo vroeg mogelijk aandacht te besteden aan onzekerheid bij ouders. Verhage laat zien dat verschillen in opvoedingsonzekerheid al meetbaar zijn tijdens de zwangerschap. Zij promoveert 6 december aan de Faculteit der Psychologie en Pedagogiek van de Vrije Universiteit Amsterdam.

Vertrouwen belangrijk voor kind Verhage ontdekte dat relatief onzekere moeders na verloop van tijd het temperament van hun kind als lastiger ervaren. Andersom daalt het zelfvertrouwen van moeders niet als ze ervaren dat ze een kind met een lastig temperament hebben. Uit eerder onderzoek blijkt dat vertrouwen in jezelf als ouder belangrijk is voor de ontwikkeling van je kind. Kinderen van ouders met meer zelfvertrouwen hebben bijvoorbeeld betere sociale vaardigheden en betere schoolprestaties. Opvoedingsonzekerheid is tot nu toe vooral onderzocht ná de geboorte. Verhage onderzocht de ontwikkeling van het zelfvertrouwen dat vrouwen hebben als ouder vanaf het begin van de zwangerschap tot aan het einde van het eerste levensjaar van hun baby. Over het algemeen krijgen moeders gedurende de hele periode steeds meer vertrouwen in zichzelf als ouder. Vooral na de geboorte, wanneer moeders hun eerste ervaringen opdoen met hun kind, stijgt hun zelfvertrouwen.

Onzekerheid tijdens zwangerschap al meten

Het is lastig om voor de geboorte te onderzoeken hoe het ouderschap een moeder af zal gaan. Vragenlijsten of interviews geven geen volledig beeld, omdat het voor de geboorte moeilijk in te schatten is hoe het zal zijn als de baby er is. Verhage liet zwangere vrouwen babyhuilgeluiden horen, de deelneemsters probeerden daarna een gesimuleerde baby te troosten. Zo kon Verhage meten hoe vrouwen reageerden op baby's die moeilijk te troosten waren. Het zelfvertrouwen van sommige vrouwen daalde flink als ze de baby niet konden troosten. Deze reactie voorspelde deels welke moeders er na de geboorte het meest last van hadden als zij het temperament van hun kind moeilijk vonden. Simulaties van hoe het is om een 'lastige' baby te hebben, kunnen dus helpen om vroegtijdig te ontdekken wie extra gevoelig is voor onzekerheid. Aanstaande ouders kunnen daarmee wellicht in de toekomst ontdekken of zij op dit punt extra ondersteuning kunnen gebruiken.

Groot onderzoeksproject Generaties2

Het onderzoek was onderdeel van het grotere onderzoeksproject Generaties2, dat zich richt op de overgang naar het ouderschap bij vrouwen die zwanger zijn van hun eerste kind. Aan het onderzoek van Verhage deden ruim 600 vrouwen mee. Zij vulden vragenlijsten in op vijf momenten tijdens de zwangerschap en gedurende het eerste jaar na de geboorte van hun kind. Daarnaast deden ongeveer 180 vrouwen mee aan meer intensieve metingen. Hieronder viel bijvoorbeeld een huisbezoek tijdens de zwangerschap waarbij ze de babyhuilgeluiden hoorden. Na de geboorte werden de moeders meerdere keren geobserveerd tijdens het spelen met hun kind.

Dit onderzoek is mogelijk gemaakt met een NWO-financiering uit de Vrije competitie.

Bron: Vrije Universiteit Amsterdam

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Maatschappij- en Gedragswetenschappen

Programma

Vrije competitie

Speerpunt

Investeren in talent en vrij onderzoek (2011-2014)