Leerlingen trainen in verschillende leerstrategieën helpt

16 mei 2013

De prestaties van leerlingen kunnen aanzienlijk verbeteren wanneer zij getraind en gestimuleerd worden om de juiste leerstrategieën in te zetten. Dit blijkt uit een NWO-studie van onderzoekers aan de Rijksuniversiteit Groningen.

 

Leerstrategieën zijn activiteiten die mensen ondernemen om zich kennis en vaardigheden beter eigen te maken. In het huidige basis- en voortgezet onderwijs is onvoldoende aandacht voor het bewust overdragen van deze leerstrategieën. Dat zou anders moeten, stellen de onderzoekers. Zij analyseerden 95 interventies waarin leerlingen werden getraind in verschillende strategieën om hun eigen leren kunnen sturen.

 

Liever een strategie dan geen strategie

Dr. Danny Kostons: ‘Over het algemeen geldt dat het meegeven van een leerstrategie altijd meer oplevert dan helemaal geen strategie meegeven. Hoewel het onderzoek liet zien dat er variatie is in welke leerstrategieën of combinaties van verschillende strategieën het meest effectief zijn, zijn er wel aanwijzingen voor welke strategieën de voorkeur verdienen. Ook is duidelijker geworden welke strategieën minder goed werken na instructie.’

 

Altijd doen: plannen, voorspellen en motiveren

Docenten moeten aan leerlingen in elk geval overdragen hoe, wanneer en waarom ze leerstrategieën moeten gebruiken. Dit staat ook wel bekend als metacognitieve kennis. Verder doen docenten er goed aan de metacognitieve strategie ‘plannen en voorspellen’ te onderwijzen, waarbij leerlingen moeten bepalen hoe ze iets gaan aanpakken en wat ze nodig hebben om de taak tot een goed einde te brengen. Bovendien lijkt het belangrijk dat leerlingen de relevantie en het belang kunnen inschatten van de taak die ze uit voeren.

 

Verschillende strategieën voor verschillende vakken

Voor begrijpend lezen is nog niet volledig duidelijk welke strategieën altijd goed werken, maar wel welke minder effectief te instrueren zijn: de cognitieve strategieën ‘dieper verwerken’ en ‘samenwerken met anderen’. Voor wiskunde geldt de strategie ‘dieper verwerken’ juist wél als een effectieve strategie; het helpt leerlingen wanneer zij leren om verbanden te leggen tussen de taak en vergelijkbare taken die ze eerder hebben volbracht. Wat betreft schrijven is het raadzaam leerlingen te leren hoe ze hun eigen schrijfproducten kunnen beoordelen en kunnen reflecteren op hun teksten, omdat dit volgens de meta-analyse leidt tot verbetering van de tekst. Over de ‘wetenschap’-vakken, zoals natuurkunde, kunnen geen definitieve uitspraken worden gedaan.

 

Workshop

Om docenten bewust te maken van het belang van overdracht van leerstrategieën en om ze te informeren over de effectiviteit van verschillende strategieën, organiseren de onderzoekers een workshop in de middagen van 22 mei en 12 juni te Groningen en 5 juni te Drachten, gegeven door dr. Pieternel Dijkstra. Deelnemers krijgen een gepopulariseerde publieksversie van het onderzoeksrapport (‘Effectiever leren met leerstrategieën’), gericht op docenten, schoolleiders, IB-ers en PABO-studenten. Deelname is gratis, maar met beperkte capaciteit. Voor meer informatie en opgave, kunt u contact opnemen met dr. Kostons.

 

Achtergrondinformatie

Het onderzoek ‘Effective strategies for self-regulated learning: A meta-analysis’ is gefinancierd door de Programmaraad voor het Onderwijsonderzoek, een onderdeel van NWO. De PROO laat regelmatig reviewstudies uitvoeren, zodat er meer inzicht komt in voor de praktijk bruikbare kennis uit recente wetenschappelijke literatuur. De PROO maakt deel uit van het nieuwe Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).

 

Meer informatie: dr. Danny Kostons, D.D.N.M.Kostons@rug.nl

 

 

Eindrapport Effective strategies for self-regulated learning


Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Maatschappij- en Gedragswetenschappen Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek

Programma

Programmaraad voor het onderwijsonderzoek (PROO)

Speerpunt

Samenwerken in thema's (2011-2014)