Kijken naar een foto van de zon verkleint je pupillen óók

17 mei 2013

Wanneer je in de zon kijkt, verkleinen je pupillen zich om oogschade te voorkomen. Onderzoekers hebben nu aangetoond dat je pupillen zich óók verkleinen, wanneer je naar een afbeelding van de zon kijkt. De onderzoeksresultaten lijken erop te duiden dat reflexen onbewust gestuurd worden door het begrip van wat je ziet. Cognitief psycholoog Marnix Naber, die met NWO-financiering een jaar onderzoek deed aan de Universiteit Harvard, publiceert op 20 mei over zijn onderzoek in het open-accesstijdschrift Journal of Vision.

Marnix Naber liet aan proefpersonen foto's en cartoons zien van scènes met zon of zonder zon op de achtergrond. De foto's en tekeningen waren vergelijkbaar qua helderheid en hadden eenzelfde contrast tussen licht en donker. Toch bleken de pupillen van de proefpersonen zich sterker te vernauwen bij het zien van een foto of cartoon met een zon dan bij het zien van een foto of cartoon zonder zon.

Cognitieve interpretatie

Naber en zijn begeleider, professor Ken Nakayama, interpreteren dit pupileffect als een beschermingsmechanisme. 'Op basis van verschillende kenmerken herkennen de hersenen razendsnel een zon als een zon,' licht Naber toe. 'Deze cognitieve interpretatie beïnvloedt vervolgens de pupilreflex. Wanneer er een mogelijk schadelijke prikkel wordt getoond, denkt het visuele hersensysteem dat het zich moet beschermen tegen overmatige blootstelling aan de prikkel.' De hersenen reageren door de pupil kleiner te maken, ongeacht of het om de echte zon gaat of slechts om een afbeelding van de zon.


Pupil

Reflex controleren

De onderzoekers presenteerden de zonnige foto's normaal of op de kop. De omgedraaide foto maakte het lastig voor de proefpersonen om de fotoscène als geheel te overzien en te herkennen. Het tonen van normale afbeeldingen met zon verkleinde de pupil, maar de pupil reageerde nauwelijks op de omgedraaide plaatjes. Dit bevestigt de theorie dat de cognitieve interpretatie van een scène belangrijk is voor de totstandkoming van een reflex. Het onderzoek suggereert ook dat gedachtes en cognitie (zoals waarneming en begrip) meer controle hebben over reflexen dan voorheen werd aangenomen.

Alzheimer aflezen

De ontdekking dat de pupilreflex sterk gekoppeld is aan cognitie, kan belangrijke implicaties hebben voor medisch en psychologisch onderzoek. 'Aandoeningen zoals Alzheimer hebben nadelige gevolgen voor de cognitie. Het zou goed kunnen dat de pupillen van Alzheimer patiënten daarom op een andere wijze op de zon(afbeeldingen) reageren dan dit voor andere mensen geldt. In de toekomst wordt het wellicht mogelijk om aan de hand van visuele prikkels aan iemands pupilreflex af te lezen of hij of zij aan Alzheimer lijdt,' oppert Marnix. Vervolgonderzoek dient uit te wijzen of de huidige methode van het meten van de pupil (pupillometrie) inderdaad betrouwbaar is voor het ontdekken van hersenaandoeningen.

Het artikel is vanaf 20 mei kosteloos te raadplegen via www.journalofvision.org. Naber is momenteel verbonden als onderzoeker aan de Universiteit Leiden.

Over NWO

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) is met een budget van ruim 500 miljoen euro per jaar een van de grootste wetenschapsfinanciers in Nederland. NWO stimuleert kwaliteit en vernieuwing in de wetenschap door het beste onderzoek te selecteren en financieren. NWO beheert onderzoeksinstituten van (inter)nationaal belang, geeft mede richting aan het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en brengt wetenschap en maatschappij dichter bij elkaar. Onderzoeksvoorstellen worden beoordeeld en geselecteerd door vooraanstaande wetenschappers uit binnen- en buitenland. Dankzij financiering van NWO kunnen meer dan 5000 wetenschappers onderzoek doen.

 

Bron: NWO