Groot Nationaal Taalonderzoek: hoe groot is jouw woordenschat?

18 maart 2013

Aamborstig? Of uilvorstig? Een van deze woorden bestaat niet, de ander wel. Taal is dynamisch, woorden verdwijnen en er komen nieuwe bij. Hoeveel woorden kennen Friezen wel, maar Brabanders niet? En hebben Nederlanders een grotere woordenschat dan Vlamingen? Tijd voor het Groot (Inter)Nationaal Onderzoek naar onze taal, dat moet leiden tot een staalkaart van het Nederlands in 2013. Nooit eerder is in de wereld een dergelijk onderzoek naar taal gedaan.

Het Taalonderzoek is het vijfde Groot Nationaal Onderzoek, een initiatief van NTR, VPRO en NWO. Onder leiding van taalonderzoekers van de Universiteit van Gent is een test ontwikkeld om te meten hoeveel woorden iemand kent. Samen met de Nederlandse en Vlaamse bevolking gaan de wetenschappers op zoek naar het antwoord op de vraag: welke woorden kennen we op dit moment?

Het taalonderzoek levert een uniek resultaat op: een momentopname van het Nederlands in 2013. Zo'n momentopname is nog niet eerder van een taal gemaakt. 'We ontdekken hiermee welke woorden op dit moment het meest gekend worden. We maken een staalkaart van de Nederlandse taal', licht taalonderzoeker Marc Brysbaert toe. Hij bedacht het onderzoek samen met zijn collega Emmanuel Keuleers. 'In een woordenboek staan alle woorden die bestaan, maar het zegt niets over welke woorden gebruikt worden. Na dit onderzoek weten we: in 2013 kenden mensen in Nederland en Vlaanderen deze woorden.'

Iedereen kan meedoen met het onderzoek. Door middel van een simpel testje van slechts een paar minuten moet van honderd woorden worden aangegeven of het een bestaand Nederlands woord is of niet. De woorden komen uit een lijst van 50.000 Nederlandse woorden, en ruim 20.000 niet-bestaande 'woorden'. Op basis van het aantal goede antwoorden krijgen deelnemers vervolgens een schatting van hun woordkennis te zien en welk percentage van de Nederlandse woorden ze kennen.

Het resultaat is een ijkpunt in het taalonderzoek. Over tien jaar kunnen taalwetenschappers het onderzoek opnieuw uitvoeren, om te zien hoe de Nederlandse taal zich heeft ontwikkeld. Maar ook op korte termijn zijn de resultaten volgens Brysbaert bruikbaar. 'Je kunt hiermee bepalen welke woorden het belangrijkst zijn om op te nemen in een woordenboek, of welke woorden je anderstaligen moet leren om hen efficiƫnt Nederlands te leren spreken: leer de meest gesproken woorden. En het leuke van dit grote onderzoek is dat we ook regionale verschillen in kaart kunnen brengen. Welke woorden moet je wel kennen in Vlaanderen, maar zijn onbekend in Nederland? En welke woorden kent men in Zeeland maar niet in Groningen?'

De resultaten worden bekend gemaakt in het najaar van 2013 in een speciale aflevering van het wetenschapsprogramma Labyrint (NTR/VPRO) die ook bij Canvas te zien zal zijn. Bovendien worden de resultaten gepubliceerd in de Volkskrant en De Morgen.


Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Geesteswetenschappen