Zee van vloeibaar water in Groenlandse sneeuw

Permanent waterhoudende laag in koude poolgebied ontdekt

20 december 2013

Poolonderzoekers van onder meer de Universiteit Utrecht hebben in de ijskap van zuidoost-Groenland zo’n 5 tot 25 meter onder het sneeuwoppervlak een laag vloeibaar water ontdekt, die zich honderden kilometers uitstrekt. Het is voor het eerst dat zo’n waterhoudende laag (aquifer) in het koude poolgebied is aangetroffen. De onderzoekers beschrijven hun vondst in Nature Geoscience.

Waterhoudende lagen, ook wel 'aquifers' genoemd, waren tot nu toe alleen aangetroffen in poreuze gesteenten en in het sneeuwpakket van gletsjers buiten de poolgebieden. Dat ze zich ook in de veel koudere poolgebieden kunnen bevinden is onverwacht: in zuidoost-Groenland is de jaargemiddelde luchttemperatuur 10 tot 25 graden onder nul. De Utrechtse glaciologen onderzochten, met financiering uit het Nederlands Polair Programma, hoe het vloeibare water zich in deze omstandigheden kan handhaven.

Twee maal Nederland

Smeltwater op Groenlands ijs. (Klik voor een grotere versie)

‘Het blijkt dat, om in deze koude omstandigheden een permanente waterlaag op deze diepte te vormen, een combinatie van veel sneeuwval in de winter en veel smelt in de zomer nodig is’, aldus dr. Jan van Angelen, verbonden aan de Universiteit Utrecht en één van de co-auteurs.

‘De wintersneeuw isoleert de waterlaag van de koude atmosfeer, zodat deze niet bevriest, terwijl de zomersmelt de aquifer ieder jaar bijvult. Deze bijzondere combinatie tref je alleen aan in zuidoost-Groenland. Wij hebben berekend dat de waterlaag een oppervlakte van ongeveer 70.000 vierkante kilometer beslaat, bijna tweemaal de oppervlakte van Nederland.’

Opwarming

Verder onderzoek moet uitwijzen of de waterhoudende laag in verband staat met de recente opwarming in Groenland. De Groenlandse ijskap is voor ongeveer 90 procent bedekt met een 20 tot 100 meter dikke laag samengeperste sneeuw en bevat voldoende water om wereldwijd de zeespiegel met ongeveer 7 meter te laten stijgen. De ijskap is, na die van Antarctica, de grootste op aarde.

Filmpje

De ontdekking van vloeibaar water in de sneeuwlaag van de ijskap in zuidoost-Groenland werd gefilmd (april 2011, met dank aan Evan Burgess, Dept. of Geography, University of Utah).

Publicatie

Smeltwater op Groenlands ijs (Klik voor een grotere versie)

‘Extensive liquid meltwater storage in firn within the Greenland ice sheet’

Jason Box , Michiel van den Broeke1, Clément Miège , Evan Burgess , Jan van Angelen1, Jan Lenaerts1, Lora Koenig , John Paden , Cameron Lewis , Sivaprasad Gogineni , C. Leuschen , Joseph McConnell

Bron: Universiteit Utrecht

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Aard- en Levenswetenschappen

Programma

Nederlands polair programma

Speerpunt

Gebiedsspecifieke thema's Samenwerken in thema's (2011-2014)