Twaalf Vidi toekenningen in aard- en levenswetenschappen

17 mei 2013

Twaalf onderzoekers uit de aard- en levenswetenschappen ontvangen een Vidi toekenning. Dit onderdeel uit de Vernieuwingsimpuls is een financieringsinstrument waarmee ervaren onderzoekers een eigen onderzoeksgroep kunnen gaan opzetten.

Hoe bacteriën in vorm raken
Dr. J.W. (Jan-Willem) Veening, RuG – Moleculaire Genetica

Een belangrijke veroorzaker van onder andere oor-, hersenvlies- en longontsteking is de pneumokok bacterie. Dit onderzoek gaat op moleculair niveau uitpluizen hoe deze ziekteverwekkende bacterie zijn karakteristieke rugbybal-achtige vorm krijgt. Omdat celgroei en celdeling essentiële processen zijn voor de bacterie om te overleven en te vermenigvuldigen, kan dit onderzoek leiden tot de ontwikkeling van nieuwe, hoognodige, antibiotica.

Verwisselde uiteinden
Dr. M. (Michael) Chang, UMCG - ERIBA

Nucleotide sequenties kunnen worden uitgewisseld tussen twee vergelijkbare DNA moleculen in een proces dat recombinatie wordt genoemd. Telomeren zijn repetitieve DNA elementen die de uiteinden van chromosomen beschermen. De onderzoeker bestudeert hoe recombinatie de integriteit van telomeren beïnvloedt.

Planten strijden om licht
Dr. R. (Ronald) Pierik, UU - Ecofysiologie van Planten

Voedselgewassen strijden onderling om licht door boven elkaar uit te groeien. Dit gaat ten koste van de opbrengst. De onderzoekers gaan schaduw-tolerante planten onderzoeken om te ontrafelen hoe deze reactie kan worden onderdrukt.

On the trail of brain fingerprints
Prof. dr. C.F. (Christian) Beckmann, UT – Neuroimaging

The brain in action involves many different regions communicating with each other. This research will deliver tools to capture brain fingerprints from brain imaging data that describe these relationships and link it to differences in the behaviour of a person.

Kolen in een broeikaswereld
Dr. K.F. (Klaudia) Kuiper, VU – Diepe Aarde

Tijdens het Paleoceen werden grote hoeveelheden kolen op riviervlaktes afgezet. De onderzoekers ontwikkelen een nauwkeurige tijdschaal om te bepalen of deze koolafzettingen samenhangen met astronomisch gestuurde klimaatsveranderingen, en welke rol deze kolen spelen in de globale koolstofcyclus tijdens deze broeikaswereld.

De uitweg van de tuberculosebacterie
Dr. E.N.G. (Edith) Houben, Vrije Universiteit – Moleculaire Microbiologie

De tuberculosebacterie scheidt een arsenaal aan eiwitten uit die ons aantasten. Deze eiwitten moeten getransporteerd worden over de bijzonder ondoordringbare celwand van de dodelijke ziekteverwekker. De onderzoekers bekijken hoe het ingenieuze eiwittransportsysteem, dat deze uitweg verzorgt, precies functioneert.

De kern van embryonale stamcellen
Dr. ir. H. (Hendrik) Marks, Radboud Universiteit Nijmegen - Moleculaire Biologie

Embryonale stamcellen kunnen zich ontwikkelen tot gespecialiseerde celtypes, maar ze kunnen ook blijven delen zonder te specialiseren. De onderzoekers gaan de celkern van muizenstamcellen integraal in kaart brengen om deze unieke eigenschappen te begrijpen.

Navigeren in hersencellen
Dr. L.C. (Lukas) Kapitein, Universiteit Utrecht – Celbiologie

Hersencellen zijn zo uitgestrekt dat een transportsysteem nodig is dat alle onderdelen naar de juiste plek brengt. Hierbij lopen speciale motoreiwitten over een uitgebreid wegenstelsel van eiwitbuizen. Met nieuwe microscopietechnieken wordt onderzocht hoe deze motoren de juiste weg vinden.

Hoe behouden cellen hun identiteit?
Dr. L.M. (Leonie) Kamminga, UMC St Radboud-NCMLS - Moleculaire Biologie

In een meercellig organisme hebben alle cellen een eigen functie en identiteit. Dit is noodzakelijk is voor het juist functioneren van het organisme. In deze studie zal worden onderzocht hoe de identiteit van cellen wordt behouden.

Samen werken de genen
K.W. (Klaas) Mulder, RUN-NCMLS – Moleculaire Ontwikkelingsbiologie

Uiterlijke kenmerken zoals onze lengte, maar ook onze gevoeligheid voor ziekten worden bepaald door samenwerkende erfelijke factoren (genen). De onderzoekers bestuderen welke genen samenwerken tijdens het maandelijks vernieuwen van de opperhuid en wat er hierin mis gaat bij het ontstaan van ziekten.

Aardbevingen beginnen op de microschaal
Dr. A.R. (André) Niemeijer, UU – Experimentele Gesteentedeformatie

Het ontstaan van aardbevingen wordt gecontroleerd door wrijving op breukvlakken. Het gaat over fysische en chemische processen actief op de microschaal. De onderzoekers gaan met behulp van experimenten en modellen het wrijvingsgedrag systematisch analyseren. Hierdoor kunnen aardbevingsrisico's beter ingeschat worden.

Zeespiegelstijging ontrafeld
Dr. R.E.M. (Riccardo) Riva, TU Delft – Climate Institute

De stijging van de zeespiegel is nergens ter wereld hetzelfde. Dit onderzoek zal, met gebruik van de beste mogelijke metingen van recente zeespiegelveranderingen, de regionale verschillen in kaart brengen.

Bron: NWO