Kortetermijngeheugen is flexibeler dan gedacht

7 juni 2012

Een jarenlang gangbare theorie kan op de schop: ons kortetermijngeheugen beperkt zich niet tot het onthouden van vier tot zeven dingen tegelijk. Baanbrekend onderzoek toont aan dat we veel meer elementen tegelijk kunnen onthouden. Echter, hoe meer we onthouden, hoe meer de kwaliteit van hetgeen we onthouden daaronder lijdt. Dat concluderen NWO-onderzoeker dr. Ronald van den Berg en zijn begeleider prof. dr. Whee Ky Ma op basis van diverse experimenten. De onderzoeksresultaten zijn recent gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Tot nu toe werd verondersteld dat we dankzij het kortetermijngeheugen vier tot zeven elementen tegelijk kunnen onthouden, zoals cijfers, letters of beelden. Alles wat we daarbuiten nog willen onthouden, vergeten we direct. Recent onderzoek van de Nederlandse neurowetenschappers Ronald van den Berg en Whee Ky Ma, beiden werkzaam aan Baylor College of Medicine in Houston, gooit die gevestigde theorie overboord. 'Uit ons onderzoek blijkt dat het niet zo is dat je óf alles heel goed onthoudt, óf helemaal niet,' licht Van den Berg toe. 'Je kortetermijngeheugen verdeelt de aandacht over meerdere elementen die je wilt onthouden, ook als dit er meer dan vier zijn. Vanwege die competitie voor aandacht, treden er gradaties op in hoe goed je de dingen onthoudt. Het één zul je je naderhand bijvoorbeeld gedeeltelijk herinneren, het ander vergeet je of onthoud je juist bijna perfect.'

Experiment

In een van de experimenten van de onderzoekers kregen proefpersonen kort cirkels met willekeurige kleuren op een computerscherm te zien. Ze moesten vervolgens aangeven welke kleur ze gezien hadden op één bepaalde plek. Hoe meer kleuren op het scherm verschenen, hoe slechter de proefpersonen konden reproduceren welke kleur ze gezien hadden. De onderzoekers testten vervolgens een serie wiskundige modellen op de verkregen data. Hieruit bleek de nieuwe theorie het meest succesvol in het verklaren van de antwoordpatronen van de proefpersonen.

Kwaliteit versus kwantiteit

'Het is eigenlijk net zoals je planten water geven met een gieter', verklaart Van den Berg 'hoe meer planten je hebt, hoe minder water elke plant kan krijgen. Hetzelfde geldt voor het geheugen: hoe meer je wil onthouden, hoe slechter elk gedeelte wordt opgeslagen.' De kwaliteit waarmee je elementen onthoudt is bovendien aan fluctuatie onderhevig. 'Als je maar beperkte tijd hebt om je planten water te geven, zal de hoeveelheid water die je elke plant geeft niet precies gelijk verdeeld zijn. Dit gaat ook op voor het kortetermijngeheugen: het één onthoud je beter dan het ander,' aldus Van den Berg.

Tijdelijke buffer

Ons kortetermijngeheugen is te vergelijken met een buffer in een computer. Het zorgt ervoor dat we informatie vasthouden voor enkele seconden tot minuten die relevant zijn voor vervolgacties. Een voetballer die het veld scant op zoek naar de juiste weg naar het doel, prent zich daarbij de posities van zijn tegenspelers in. Zonder die paar seconden opslag in het kortetermijngeheugen, zou het onmogelijk voor de voetballer zijn om te onthouden waar elke speler zich bevindt en het pad naar het doel te bepalen.

Van den Berg heeft zijn onderzoek uitgevoerd met een Rubiconsubsidie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. Rubicon is bedoeld voor getalenteerde jonge wetenschappers die net zijn gepromoveerd. Zij krijgen met de Rubiconsubsidie de kans om twee jaar ervaring op te doen aan een universiteit of onderzoeksinstituut in het buitenland.

Over NWO

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) is met een budget van ruim 500 miljoen euro per jaar een van de grootste wetenschapsfinanciers in Nederland. NWO stimuleert kwaliteit en vernieuwing in de wetenschap door het beste onderzoek te selecteren en te financieren. NWO beheert onderzoeksinstituten van (inter)nationaal belang, geeft mede richting aan het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en brengt wetenschap en maatschappij dichter bij elkaar. Onderzoeksvoorstellen worden beoordeeld en geselecteerd door vooraanstaande wetenschappers uit binnen- en buitenland. Dankzij financiering van NWO kunnen meer dan vijfduizend wetenschappers onderzoek doen.

Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

ZonMw (gebied)

Contact

Neem voor meer informatie contact op met de afdeling Communicatie, via +31 (0)70 344 07 29 of mail naar: