Leren samenwerken in lerarenopleidingen kan beter

20 juni 2011

Goed leren samenwerken is belangrijk voor docenten in opleiding. Het stimuleert hun leerproces en bereidt hen voor op de praktijk in de school. Bovendien is het onderwijs aan leerlingen gebaat bij goed samenwerkende leraren. Maar samenwerken is nu nog geen leerdoel of expliciet onderdeel in de opleidingen. Dat moet en kan beter, stelt NWO-onderzoeker Marjolein Dobber. Zij hoopt op 21 juni te promoveren aan de Universiteit Leiden.

Dobber onderzocht leer- en werkgemeenschappen in docentenopleidingen. Ze ontdekte dat de opleiders en docenten in opleiding samenwerken belangrijk vinden, maar dat er geen speciale aandacht voor bestaat in de lerarenopleidingen. De onderzoekster ziet verschillende mogelijkheden de aandacht voor samenwerken te vergroten. Ze ontwikkelde een aantal ontwerpprincipes voor verschillende soorten groepen. De principes zijn gericht op het verbeteren van de groepsidentiteit, het gezamenlijk vormgeven van onderlinge interactie en het ondernemen van activiteiten op het gedeelde domein (interessegebied) van de groep. Voorbeelden van ontwerpprincipes zijn het uitnodigen van experts bij bijeenkomsten of het roteren van de leiderschapsrol tussen groepsleden.

Verschillen doen er toe

Uit Dobbers studie blijkt onder meer dat groepen in de lerarenopleiding sterk van elkaar verschillen. Bij het bevorderen van leer- en werkgemeenschappen moeten lerarenopleiders daarom rekening houden met de aard van de groep. Diversiteit in typen groepen is wenselijk, omdat dit docenten de kans biedt competenties op te doen waarmee zij aan verschillende typen groepen op school kunnen deelnemen, aldus de onderzoekster. Er zijn ook grote verschillen in de mate waarin groepen 'spontaan' in staat zijn tot goede samenwerking, waardoor de rol van de lerarenopleider cruciaal is.

Een of meer 'regelaars'

Daarnaast bleek in een studie naar regulatie van de samenwerking door groepsleden dat groepen sterk verschilden in de manier waarop zij de regulatie vormgeven. Bij sommige groepen was er vooral één iemand die het gesprek reguleerde, terwijl dit in andere groepen meer werd gedeeld tussen groepsleden. Beide vormen van regulatie kunnen helpen bij de voorbereiding van docenten in opleiding op hun beroepspraktijk.

Veeleisende processen

Verder is er verschil in de samenwerkingsprocessen van docenten in opleiding. Samenwerken aan onderzoek door docenten in opleiding blijkt bijvoorbeeld een veeleisend proces te zijn, waarin idealiter fases van verkenning en het nemen van beslissingen elkaar af zouden moeten wisselen. Daarom is er tijdens de lerarenopleiding gerichte aandacht nodig om studenten beter voor te bereiden op en te ondersteunen op de samenwerking tijdens zo'n praktijkonderzoek. De onderzoekster adviseert lerarenopleidingen goed na te denken over wat docenten in opleiding op het gebied van samenwerking kunnen leren in een specifiek type groep, hoe ze daarop kunnen reflecteren en hoe het proces beoordeeld kan worden.

 

Collaboration in groups during teacher education

Marjolein Dobber promoveerde op 21 juni 2011 aan de Universiteit Leiden op de dissertatie 'Collaboration in groups during teacher education'. Promotoren waren prof. dr. N. Verloop (Universiteit Leiden) en prof. dr. J.D. Vermunt (Universiteit Utrecht), co-promotor is dr. S.F. Akkerman (Universiteit Utrecht). Het onderzoek is uitgevoerd bij het ICLON, Universiteit Leiden, en gefinancierd door de Programmaraad voor het Onderwijsonderzoek, onderdeel van NWO.

Zie verder: http://w ww.iclon.leidenuniv.nl/actueel/dobber-promotie-2011.html

Download hier het volledige proefschrift: https://openaccess.lei denuniv.nl/handle/1887/17720

 

Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Maatschappij- en Gedragswetenschappen

Programma

Programmaraad voor het onderwijsonderzoek (PROO)

Speerpunt

Samenwerken in thema's (2011-2014)