Topconsortia voor samenlevingsvraagstukken

Op initiatief van leidende vertegenwoordigers van de sociale en geesteswetenschappen in Nederland, onder wie de voorzitters van vml. NWO Geesteswetenschappen en Maatschappij- en Gedragswetenschappen, is een brochure gemaakt met als doel om onderzoekers te prikkelen tot nieuwe initiatieven. Want alleen met innovatief en omvangrijk menswetenschappelijk onderzoek kunnen de maatschappelijke uitdagingen die de Nationale Wetenschapsagenda in kaart brengt worden geadresseerd.


Nederland kan profiteren van het potentieel van sociaal- en geesteswetenschappelijk onderzoek door te investeren in coördinatie van het nu nog deels gefragmenteerde menswetenschappelijke veld. Die investering kan worden vormgegeven door de oprichting en uitbreiding van publiek-private 'topconsortia voor samenlevingsvraagstukken' (TSV's): brede, multidisciplinaire en transdisciplinaire samenwerkingsverbanden rond specifieke maatschappelijke vraagstukken waarin de menselijke factor centraal staat.

In zulke topconsortia trekken onderzoekers van universiteiten samen op met andere kennisintensieve organisaties zoals onderwijsinstellingen, publieke en private (intermediaire) kennisinstituten, vakministeries en agentschappen, beleidsuitvoeringsorganen, bedrijven, niet-gouvernementele organisaties en culturele en erfgoedinstellingen.

Meer en slimmer dan nu kunnen topconsortia kennis die al beschikbaar is inzetten voor kansen in de praktijk. Partners in consortia kunnen in co-creatie nieuwe kennis en kennistoepassingen ontwikkelen.

Bestaande topconsortia

Recent zijn al consortia gevormd die nauw aansluiten bij uiteenlopende vragen en routes uit de Nationale Wetenschapsagenda:

Slimme en leefbare steden (VerDuS)

In VerDuS (Verbinden van Duurzame Steden) ontwikkelen wetenschappers en experts uit de praktijk samen kennis om in te spelen op verstedelijking, ruimte, mobiliteit en transport. VerDuS is een initiatief van NWO, Platform 31 en diverse ministeries.


Verantwoord innoveren (MVI)

Gedragsverandering speelt in bijna elke innovatie een cruciale rol. Nieuwe producten en diensten slagen beter wanneer sociale, maatschappelijke, culturele en ethische aspecten worden geïntegreerd in het ontwerp. Nu al speelt Maatschappelijk verantwoord innoveren een rol in alle Topsectoren.


Onderwijsonderzoek (NRO)

In het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) werken wetenschap en onderwijspraktijk samen om kennis over onderwijs beter te benutten en met praktijkgericht onderzoek het onderwijs te blijven voorbereiden op de toekomst.


Hersenen en cognitie (NIHC)

Het Nationaal Initiatief Hersenen & Cognitie (NIHC) overbrugt vele disciplines en spelers in de maatschappelijke praktijk, van (geestelijke) gezondheidszorg en onderwijs tot justitie. Kennis over het brein en de menselijke geest beïnvloedt de kern van de kwaliteit van ons leven.


Op te richten topconsortia

Voortbouwend op de ervaring die met deze eerste consortia is opgedaan, zullen NWO, KNAW, universiteiten en maatschappelijke partners de komende maanden voorstellen ontwikkelen voor de oprichting van nieuwe topconsortia voor samenlevingsvraagstukken. Ook die nieuwe TSV's zullen nauw aansluiten bij hoofdthema’s uit de Nationale Wetenschapsagenda, zoals:

Globalisering zonder grenzen

Een topconsortium gericht op kennis over en omgaan met de effecten van globalisering op het gebied van bijvoorbeeld economie en handel, migratie en integratie, veiligheid en mondiale verdelingsvraagstukken.

Vitale instituties

Een topconsortium gericht op de regels en instanties zonder welke democratie, economie en rechtstaat niet kunnen functioneren. Werken ze nog in een globaliserende wereld? Kunnen we betere instituties ontwerpen? Hoe houden we confrontatie en coöperatie in balans?

Werk en levensonderhoud

Een topconsortium gericht op vernieuwingen in onze economie zoals informatisering, robotisering, ontwrichtende bedrijfsmodellen, flexibeler organisaties en competenties, en nieuwe sociale vangnetten.

Cultuur en identiteit

Een topconsortium gericht op onze gezamenlijke culturele identiteit en het belang van religie, historie, literatuur en kunsten in de evolutie daarvan. Welke rol spelen zingeving, normen en waarden? Hoe bewaken we cultureel erfgoed?